‘Duh otpora’: Vođa Hamasa Yahya Sinwar

Izrael je objavio kako je ubio političkog i vojnog vođu Hamasa Yahyu Sinwara u Gazi. Hamas tek treba potvrditi tu tvrdnju.

Izraelska vojska saopćila je u četvrtak kako je Sinwar identificiran nakon što je ubijen dan ranije.

Komentatori su govorili o Sinwaru i njegovom značenju za palestinski pokret otpora.

Iranska misija pri Ujedinjenim narodima govorila je o Sinwaru kao o “mučeniku”.

“Kada se muslimani ugledaju na mučenika Sinwara koji stoji na bojnom polju – u borbenoj odjeći i na otvorenom a ne u skrovištu, okrenut prema neprijatelju – duh otpora će biti ojačan”, napisala je misija u objavi na X.

Lažni raniji navodi o smrti

Novinar Al Jazeere Hani Mahmoud prenio je iz Gaze kako Palestinci gledaju na ovaj događaj.

“Način na koji se to doživljava, čak i od strane onih koji su se protivili Sinwarovim strategijama, jest da je on bio blagoslovljen smrću ratnika, boreći se protiv ugnjetavanja.”

Sinwar je djelovao iz Gaze tokom izraelskog 12-mjesečnog rata u enklavi, preuzimajući sveukupnu kontrolu nad grupom nakon ubistva šefa politbiroa Hamasa Ismaila Haniyeha krajem jula, za koje se vjeruje da je počinio Izrael.

Pod Sinwarovim vodstvom, Hamas je nastavio svoj vojni otpor u Gazi, pokrenuvši napade na izraelske položaje, kao i održavajući civilnu upravu širom Pojasa Gaze.

Sinwar je bio glavna meta izraelske vojske tokom cijele kampanje u Gazi, a brojne tvrdnje da je vođa Hamasa bio zarobljen ili čak ubijen pokazale su se lažnima.

‘Idejni tvorac’?

Izraelski zvaničnici navode kako je Sinwar bio jedan od idejnih tvoraca napada na Izrael 7. oktobra koji je predvodio Hamas, zajedno s Mohammedom Deifom, komandantom Hamasovog vojnog krila Brigade Qassam, te Marwanom Issom, Deifovim zamjenikom.

U februaru je izraelska vojska podijelila fotografije za koje je tvrdila da prikazuju Sinwara – zajedno sa suprugom, djecom i bratom Ibrahimom – u kompleksu tunela u Khan Younisu. Fotografije su navodno snimljene samo nekoliko dana nakon napada 7. oktobra.

Tokom istog brifinga, izraelski glasnogovornik Daniel Hagari naveo je kako je vojska zarobila mnoge članove Sinwarove porodice i drugih vođa Hamasa i da ih ispituje.

Brojni izvještaji agencija za ljudska prava, uključujući UN-ovu agenciju, dokumentirali su čestu upotrebu mučenja tokom izraelskih ispitivanja.

Osim što ga je tražila izraelska vojska, Sinwar je, zajedno s Haniyehom i Deifom, bio u fokusu pokušaja Međunarodnog krivičnog suda (ICC) da traži naloge za njihovo hapšenje zbog ratnih zločina “najmanje od 7. oktobra 2023.”.

Od tada ih je sve ubila izraelska vojska, a na optužnici ICC-a ostali su samo izraelski premijer Benjamin Netanyahu i ministar odbrane Yoav Gallant.

Rođen kao izbjeglica

Sinwar, poznat i kao Abu Ibrahim, rođen je 1962. u izbjegličkom kampu u Khan Younisu. Njegovu su porodicu raselile cionističke bande tokom Nakbe 1948. godine.

Sinwarova porodica bila je iz palestinskog sela al-Majdal koje je sravnjeno s zemljom kako bi se na njegovim ostacima izgradio izraelski grad Ashkelon.

Godine 1982, Sinwara, sa nepunih 20 godina, prvi su put uhapsile izraelske vlasti zbog “islamskih aktivnosti”. Godine 1985. ponovno je uhapšen, a tokom ovog drugog boravka u zatvoru upoznao je i zbližio se s osnivačem Hamasa Sheikhom Ahmedom Yasinom.

Sa 25 godina pomogao je uspostaviti Hamasovu unutrašnju sigurnosnu organizaciju al-Majd, čime je stekao reputaciju zbog beskompromisnog postupanja sa Palestincima koji su sarađivali s Izraelom.

Pušten sa 1.000 Palestinaca

Godine 1988, u 26. godini, Sinwar je ponovo uhapšen i osuđen na četiri doživotne robije. Bio je optužen za planiranje ubistva dva izraelska vojnika i ubistvo 12 Palestinaca. U zatvoru je proveo 22 godine.

Za Sinwara se kaže da je postao strogo discipliniran u zatvoru, naučio je tečno govoriti i čitati hebrejski i postao vođa među svojim zatvorenicima i centralna osoba za pregovore sa zatvorskim osobljem.

Izrael ga je pustio 2011. u razmjeni zarobljenika za izraelskog vojnika Gilada Shalita s više od 1.000 drugih Palestinaca. Čak i u to vrijeme, Sinwar se smatrao najvišim i najistaknutijim od svih oslobođenih.

Njegov mlađi brat, Mohammed Sinwar, također je komandant Hamasa. Neki sumnjaju da je pomogao u planiranju prekogranične racije u kojoj je Shalit zarobljen.

Pragmatičar i njegova promjenjiva računica

Nakon što je pušten, Sinwar se brzo popeo u hijerarhiji Hamasa.

Izabran je 2013. za člana Hamasovog politbiroa u Gazi, da bi 2017. postao vođa pokreta.

Sinwar je 2018. signalizirao Izraelu da se Hamasova taktika kreće prema neoružanom otporu. Još jedan rat s Izraelom “definitivno nije u našem interesu”, rekao je tada.

Ali do kraja 2022. Sinwarova računica se naizgled promijenila. Dok je Izrael birao svoju najdesničarskiju vladu u historiji, s administracijom vlasti koje su radile prestupe u džamiji Al-Aqsa i signalizirale normalizaciju odnosa Izraela sa Saudijskom Arabijom, Sinwar i drugi čelnici Hamasa su izgleda bili pogođeni.

“Sinwar je pragmatik, njegov smjer djelovanja je između političkog angažmana i oružanog nasilja u skladu s okolnostima”, rekao je Hugh Lovatt, viši politički saradnik pri Evropskom vijeću za vanjske odnose, za Al Jazeeru u decembru 2023.

Sinwar i drugi čelnici Hamasa, 14. decembra 2022, na velikom skupu u Gazi rekli su da predviđaju “otvoreni sukob” nakon što je Izrael izabrao najdesničarskiju Vladu u svojoj historiji. Prijetnje Sinwara ponovljene su početkom 2023. godine.

Regionalni doseg

U svojoj ulozi predvodnika Hamasa u Gazi, Sinwar se fokusirao na izgradnju veza u regiji.

Obnovio je veze s egipatskim vodstvom i ponovo izgradio veze s Iranom nakon neslaganja oko sirijskog građanskog rata.

“Sinwar se pokazao kao vješt vođa”, rekao je za Al Jazeeru Daniel Byman, viši saradnik u Centru za strateške i međunarodne studije, dodajući da je Sinwar gurnuo političke uloge “još više” za Izrael “jer je pušten kao dio prethodne razmjene zarobljenika”.

Analitičari poput Lovatta vjeruju da je Deif bio pravi idejni tvorac napada 7. oktobra. No, za razliku od Sinwara, koji je poznat po svojim vatrenim javnim govorima, Deif godinama nije viđen u javnosti. Izrael tvrdi da je ubio Deifa u napadu 13. jula, iako Hamas nije potvrdio njegovu smrt.

Analitičari vjeruju da je i prije Haniyehova ubistva, Sinwar igrao ključnu ulogu u pregovorima za prekid vatre i razmjenu zarobljenika između Hamasa i Izraela.