Koje su države sankcionirale izraelske doseljenike – i koliko to uopće znači

Australija je sankcionirala niz izraelskih doseljenika na okupiranoj Zapadnoj obali, pridružujući se sve većem broju država koje su uvele kazne za nezakonita djela protiv Palestinaca.

Ovo dolazi nekoliko dana nakon što je Međunarodni sud pravde (ICJ) izdao neobavezujuće mišljenje da su sve aktivnosti izraelskog naseljavanja na palestinskoj zemlji nezakonite i da moraju prestati što je prije moguće.

Pogledajmo posljednja dešavanja i kakva je situacija.

Koje su sankcije Australije?

Ministrica vanjskih poslova Penny Wong objavila je u četvrtak da je sedam izraelskih doseljenika i Hilltop Youth, ekstremističku doseljeničku grupu poznatu po postavljanju novih ilegalnih ispostava na Zapadnoj obali, Australska Vlada stavila na crnu listu.

“Pojedinci koji su sankcionirani bili su uključeni u nasilne napade na Palestince. To uključuje premlaćivanja, seksualno zlostavljanje i mučenje Palestinaca, što je rezultiralo ozbiljnim povredama, a u nekim slučajevima i smrću. Subjekat koji je sankcioniran je grupa mladih, koja je odgovorna za poticanje i činjenje nasilja nad palestinskim zajednicama”, rekla je Wong.

Australija je pozvala Izrael da počinitelje doseljeničkog nasilja pozove na odgovornost i prekine tekuće aktivnosti naseljavanja, istovremeno tvrdeći da izraelska naselja na okupiranoj palestinskoj teritoriji smatra “ilegalnim, prema međunarodnom pravu, i značajnom preprekom miru”.

Izrael, koji diplomatskim kanalima već mjesecima komunicira s Australijom o ovom pitanju, zasad je reagirao oprezno te je samo poručio putem svoje ambasade u Canberri da će “raditi na privođenju umiješane ekstremne manjine pred lice pravde”.

Koje su još države uvele sankcije?

Nasilje na okupiranom području toliko je rašireno i eskalira da su neki od najbližih izraelskih saveznika također uveli sankcije – iako u ograničenom opsegu.

U februaru je administracija predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Joea Bidena stavila na crnu listu četvoricu izraelskih doseljenika zbog njihove uloge u napadima na Palestince i izraelske aktiviste, što znači zamrzavanje svake potencijalne imovine locirae u SAD-u.

Washington je 11. jula sankcionirao još tri izraelska doseljenika i četiri ilegalne ispostave uz nasilnu krovnu organizaciju doseljenika.

Evropska unija pridružila se nekoliko dana kasnije, odobrivši “restriktivne mjere” protiv pet osoba i tri entiteta, odgovornih za “ozbiljna i sistematska kršenja ljudskih prava Palestinaca na Zapadnoj obali”. Sankcijama se zamrzavaju sredstva, blokiraju doznake sredstava ili ekonomskih resursa i nameće zabrana putovanja u 27-člani blok.

Velika Britanija, Francuska, Japan i Kanada su, također, nametnule slične ograničene sankcije određenom broju doseljenika i subjekata koji ih organiziraju, ali nisu proširile sankcije na političare i Vladine organizacije koji ih naoružavaju i mobiliziraju.

Jesu li podržali ukidanje svih ilegalnih naselja?

Aktivnosti izraelskih naselja i nasilje nad Palestincima na okupiranom području dugo su u suprotnosti s međunarodnim pravom, nečim što je posebno uvriježeno nakon presude ICJ-a 19. jula.

Vijeće od 15 sudija najvišeg suda Ujedinjenih naroda navelo je kako je Izrael učestvovao u širokom rasponu aktivnosti koje krše međunarodno pravo, uključujući izgradnju i širenje naselja na okupiranoj Zapadnoj obali i Istočnom Jerusalemu, korištenje prirodnih resursa na palestinskoj zemlji i aneksiju palestinske zemlje.

Kritičari izraelskih zapadnih saveznika rekli su da nisu upotrijebili praktički nikakva sredstva koja su im bila na raspolaganju – uključujući šire sankcije, trgovinske kazne ili embargo na oružje – kako bi pojačali pritisak na najekstremniju desničarsku Izraelsku Vladu u historiji, koja daleko više okupirane teritorije proglašava izraelskom državnom zemljom od prethodnih uprava.

Sjedinjene Američke Države, najvjerniji saveznik Izraela, u februaru su preokrenule prethodnu politiku, rekavši da su izraelska naselja “nedosljedna međunarodnom pravu”, ali se i dalje protive mišljenju ICJ-a prema kojem su naselja bila nezakonita.

“Zabrinuti smo da će širina mišljenja suda zakomplicirati napore za rješavanje sukoba i postizanje hitno potrebnog pravednog i trajnog mira s dvjema državama koje žive jedna uz drugu u miru i sigurnosti”, saopćio je američki State Department.

Jesu li sankcije obuzdale nasilje ili zaustavile naseljavanje?

Ograničene sankcije i blaga retorika nisu učinili ništa da odvrate Izraelsku vladu ili doseljenike koji napadaju Palestince i otimaju zemlju brzinom bez presedana od početka rata u Gazi, u kojem je ubijeno više od 39.000 Palestinaca.

Od početka rata 7. oktobra na okupiranoj Zapadnoj obali ubijena su najmanje 563 Palestinca, prema podacima Ujedinjenih naroda.

U to vrijeme desila su se najmanje 1.143 napada izraelskih doseljenika na Palestince koji su rezultirali žrtvama ili štetom na palestinskoj imovini, objavio je UN.

Izraelske vlasti su srušile, zapečatile, zaplijenile ili prisilile na rušenje 1.247 palestinskih građevina širom Zapadne obale od početka rata, od čega su 39 posto (481 građevina) bile naseljene kuće, prema podacima UN-a. Najmanje 2.836 ljudi, uključujući 1.245 djece, raseljeno je.

Izrael je 2. jula objavio da oduzima 12,7 kvadratnih kilometara palestinske zemlje u dolini Jordana, što je najveća pojedinačna zapljena u više od 30 godina. Sveukupno, Izrael je 2024. nezakonito zauzeo 23,7 kvadratnih kilometara palestinske zemlje na okupiranoj Zapadnoj obali – to je više od zemlje koju je preuzeo u proteklih 20 godina ukupno.

Izraelski ministar finansija Bezalel Smotrich i ministar nacionalne sigurnosti Itamar Ben-Gvir, dvojica krajnje desničarskih ministara koji predvode napade za otimanje zemljišta na okupiranoj Zapadnoj obali i saveznici nasilnih doseljenika, odbacili su izvještaje da Bidenova administracija razmatra da ih sankcionira.

Oba zvaničnika, koja se, također, protive prekidu vatre u Gazi, obećali su spriječiti formiranje suverene palestinske države. Ben-Gvir je prošle sedmice zaprijetio da će odgovoriti “potpunim raspuštanjem palestinske vlasti, uključujući sve njene institucije i privredu” ako SAD uvede sankcije zvaničnicima Izraelske vlade.