Priče o sevdalinkama: Balkanski blues

Film je pogled na svijet iznimne ljepote i strašne tame koji se dotiče pitanja kulturnog identiteta koji prkosi barbarizmu (Al Jazeera)
Film je pogled na svijet iznimne ljepote i strašne tame koji se dotiče pitanja kulturnog identiteta koji prkosi barbarizmu (Al Jazeera)

Sevdalinka predstavlja jedan od velikih neotkrivenih svjetskih muzičkih stilova, koji se ljepotom može mjeriti sa portugalskim fadom i argentinskim tangom. To je intrigantna, zavodljiva muzika, koja jednako privlači sve uzraste.

Sevdah je riječ turskog porijekla i u prijevodu znači ljubav. U sevdalinci su objedinjeni utjecaji ukrajinskih, grčkih, rumunskih, ciganskih i sefardskih muzičkih formi, s posebnim naglaskom na osmanske.  

Do miješanja ovih utjecaja došlo je u balkanskim gradovima kao svojevrsnim stjecištima različitih kultura, a posebno u Bosni.

Dok se za sevdalinku zna u svim nabrojanim predjelima, njena posebna bosanska fuzija stvara jedinstven zvuk i koristi tekstove koje su obično pisali gradski pjesnici. Bez obzira na definiciju, može se reći da je to muzika od koje Vam, nakon samo nekoliko nota, srce naraste od miline.

U filmu su prikazani brojni izvođači sevdalinki, većinom iz Mostara (koji se smatra „epicentrom“ ove vrste muzike) i Sarajeva. Tu je i nekoliko poznatih glumaca koji pričaju o svom doživljaju sevdalinki.

Film sadrži i brojne instrumentale i pjesme koje izvode profesionalni izvođači i pjevači narodne muzike, koji otkrivaju značaj ove muzike za poslijeratni (1992-1995) bosanski identitet. Od zvuka tradicionalnog saza do relativno novijih zvukova harmonike gledalac uživa u zavodljivim melodijama sevdalinke.

U nastavku filma postaje jasno da se ispod površine muzike i kulture nalazi mnoštvo neriješenih ličnih i političkih pitanja. Iako su mostovi popravljeni, ljudi se tek trebaju suočiti s demonima koji su ostali uz ožiljke rata.

Film prikazuje način na koji nekoliko umjetnika oživljava tradiciju u sadašnjosti uz upotrebu savremenih tehnika, a prikazan je i nastanak opere zasnovane na melodijama, ritmovima i instrumentaciji sevdalinke.

Ovo je pogled na svijet iznimne ljepote i strašne tame, koji se dotiče pitanja kulturnog identiteta koji prkosi barbarizmu.

Riječ režisera Roberta Goldena

Kada sam prvi put čuo sevdalinku o njoj nisam znao mnogo, a ni pretpostavljao, osim da će to vjerovatno biti jedna od onih istočnoevropskih, energičnih muzičkih formi nalik na ciganske pjesme. Nakon prve tri note zapanjila me ljepotom, lirskim izrazom i zavodljivim ritmovima. Odjednom mi je srce naraslo od miline.

Supruga, koja je producentica sevdah-opere „Razlike u rušenjima“, zamolila me je da snimim premijeru ove sjajne opere u Mostaru. Činilo mi se da bi se oko ove ideje mogla ispresti priča, a za tri godine, koliko je opera pripremana, ostvario sam brojne kontakte, pa sam se tako, pomalo naivno, upustio u snimanje svega na što sam naišao.

Prvog dana snimanja upoznao sam Selima Berberovića, koji mi je, uz trešnje, ispričao priču o ratu. Tada sam shvatio kako sam na putu da otkrijem mnogo više nego što sam očekivao. Od tog trenutka film je poprimio neki svoj tok.

Priče o bolu i patnji stalno su uljepšavane dobrom voljom, velikom ljudskom toplotom i željom da se očaj i bol prevaziđu ljubavlju i kulturom… Bio sam svjedok posljedica barbarizma koje su ublažene kroz kulturni identitet.

Na mjestu na kojem politika i ekonomija nisu uspjele zaliječiti ljudske rane kultura, a posebno muzika, odigrala je ključnu ulogu u procesu oporavka.

Smatram da su ove lekcije u svojoj primjeni daleko univerzalnije prirode i da prevazilaze Balkan. Nadam se da će ovaj film biti nosilac tih ideja.

O autoru

Robert Golden je osvojio više nagrada za svoje fotografije od bilo kojeg drugog učenika srednje škole u Sjedinjenim Državama. Obrazovanje je nastavio na Univerzitetu u Michiganu, gdje je bio aktivan član Pokreta protiv rata u Vijetnamu i Pokreta za građansku ravnopravnost. Tokom studija historije i dizajna godinu dana je pohađao London School of Film Technique.

Radio je za časopise i diskografske kompanije u New Yorku, a potom se preselio u Španiju, pa u London. Radio je kao fotoreporter, objavljujući brojne fotoeseje i jedanaest knjiga dokumentarnih fotografija za koje je osvojio prvu nagradu za izdavanje knjiga koje promovišu borbu protiv rasizma u Britaniji.

U znak protesta protiv načina na koji su urednici koristili njegove dokumentarne slike, Robert se okrenuo ka „nevinosti“ mrtve prirode i profilirao za fotografisanje hrane i pića. To je njegovu karijeru odvelo put režiranja reklama, a potom i do igranih i dokumentarnih filmova.

Od 1999. do 2004. godine Robert je radio na dva dokumentarna serijala od 26 epizoda pod nazivom „Savouring Series“ (Okusi), koji su prodati u više od 30 država.

Trenutno radi na nekoliko dokumentaraca i projekata fotografisanja mrtve prirode. Osim toga piše i scenario za serijal o fotografiji.

Ekipa filma

Režiser: Robert Golden

Produkcija: Jassen Productions, Opera Circus, Robert Golden Pictures Ltd.

Koprodukcija: Jasmina Bašić (Bosna), Tina Ellen Lee, Robert Golden

Učesnici u razgovoru i izvođači: Amira Medunjanin, Miralem Bašić, Merima Berberović, Salem Berberović, Aidan Burke, Mirsad Ćatić, Ilijaz Delić, Alma Elezović, Jasmin Elezović, Alma Ferović, dr. Mehmed Gribajčević, Damir Imamović, Anthony Ingle, Merima Ključo, Nigel Osborne, Tony Pesikan, Omer Pobrić, Mustafa Šantić, Amela Šarić, Rade Šerbedžija, Zijad Sipović, Elvir Solok, Ivica Vinković

Učesnici u razgovoru: Senad Bašić, Kristina Ćorić, Goran Simić, Nigel Osborne

Muzika: RAZLIKE U RUŠENJIMA (sevdah opera) Kompozitor: Nigel Osborne, Libreto: Goran Simić, Režiserka: Lenka Udovički, Muzički direktor: Anthony Ingle, Producentica: Tina Ellen Lee, Producentica za područje Balkana: Jasna Bašić

Izvođači: Susan Bisatt, Monica Brett-Crowther, Andy Morton, Robert Rice, Mladen Vasari, Belma Alić – violončelo, Neyire Ashworth – klarinet, Aidan Burke – viola, Merima Ključo – harmonika, Tony Pesikan – udaraljke, Rada Pešut – violina

S dodatkom muzike izvođača: dr. Hašim Muharemović, Damir Imamović Trio

Koordinator produkcije: Ermin Elezović (Mostar)

Prevodi: Jasmin Elezović

Tehnička podrška: Sandi Puce (Mostar)

Logistička podrška: Boban Pekičić (Sarajevo)

Zahvaljujemo se: Radoslavu Bayi Ćorliji, Mariju Kataviću, Marielli Margeti, ambasadoru Matthewu Rycroftu, CBE, Sarajevo, Allsonu Rycroftu, Nataši Sekulić, Lenki Udovički

Izvor: Al Jazeera

 


Povezane

Serija autora Roberta Goldena o putovanjima i hrani evropskih zemalja emitirat će se nedjeljom u 19:30.

18 Apr 2013

Ritmovi Balkana odavno su otišli u svijet, ali nikad ovako jedinstveno. Londonski River Music Festival — kulturna uvertira Olimpijskih igara 2012 — pored brojnih dešavanja okupio je i muzičare iz deset zemalja jugoistočne Evrope: Albanije, Bosne i Hercegovine, Bugarske, Crne Gore, Grčke, Hrvatske, Makedonije, Rumunije, Srbije i Turske. Deset različitih tradicionalnih žanrova i individualnih muzičkih […]

Više iz rubrike VIJESTI
POPULARNO