‘Mafijaške’ ture i etički turizam u borbi za prevlast na Siciliji

„Uronite u fascinantni svet sicilijanske mafije na ovoj posebnoj vođenoj turi“, bila je jedna je od ponuda turističke agencije Easy Trapani, koja je bila promovisana i snimkom u kojem je rekonstruisana pucnjava među pripadnicima različitih mafijaških klanova. U Italiji postoje različite organizovane kriminalne grupe – ‘Ndrangheta danas važi za najjaču i najokrutniju, dok je nekada to bila sicilijanska Cosa Nostra.

Kontroverzna ponuda vodi turiste na neka od najzanimljivijih mesta vezanih za istoriju sicilijanske mafije, gde se može saznati o događajima i ličnostima po kojima je to ostrvo i najpoznatije. Tura traje od nekoliko sati do celog dana, a neke od najpopularnijih atrakcija su poseta Muzeju mafije (Museo della Mafia) u mestu Salemi, zatim obilazak Castelvetrana, rodno mesto mafijaškog bosa Mattea Messine Denara, sve do šetnje kroz selo Corleone, popularno po porodici Corleone, koja je bila lider frakcije unutar mafijaškog klana Cosa Nostra, a koju je predvodio Salvatore Totò Riina.

Osim mesta Trapani, u gradu Palermo nude se rute koje uključuju Teatro Masimo, poznat iz filma Kum, ali i mesta od velikog istorijskog značaja, poput ulice Via D'Amelio, u kojoj su ubijene sudije Paolo Borsellino i Giovani Falcone. Ova agencija je, takođe, organizovala i susrete sa pojednim piscima i novinarima, koji su bili u kontaktu sa članovima Cosa Nostre, a kako bi dočarali događaje vezane za ovaj mafijaški klan.

‘Turisti koji dolaze na Siciliju moraju znati šta je mafija’

Na mnogobrojne kritike zbog eksplicitnog promovisanja “mafija turizma”, vlasnik dotične agencije Gianni Grillo rekao je da Sicilija nisu samo prirodne lepote i dobra hrana, već je znatiželjne turiste potrebno upoznati sa mračnom stranom ovog dela Italije.

“Pričati o mafiji na ovakav način je, takođe, kulturno. Mafija se boji kulture”, rekao je Grillo pre nego što je uklonio turističku ponudu sa svoje zvanične stranice.

Stih ”Mafija ubija, ali i ćutanje”, poznatog pesnika i novinara Giuseppea Impastata, bio je moto organizovanih mafijaških tura. Taj radio voditelj, pripadnik političke partije Proleterska demokratija (Democrazia Proletaria), aktivista i borac protiv mafije, rođen je u porodici koja je bila povezana sa mafijaškim klanom te je ubijen u 30. godini života.

Dok je vlasnik agencije Easy Trapani tvrdio da postoji obaveza da turisti koji obilaze Siciliju saznaju šta je mafija, te da su njihove ture zapravo akcija protiv mafije, Vito Damiano, tadašnji gradonačelnik mesta Trapani, u kojem se nalazi ta agencija, rekao je da je to uvreda za ceo grad te se založio da se stranica pomenute agencije zatvori. Kako se to nije dogodio, agencija sada nudi turistima upoznavanja sa istorijom Sicilije od 1860. godine do danas te gurmanske zakuske i obilazak vinskih cesta po ostrvu.

“Iako u ponudi ove, ali i mnogobrojnih drugih turističkih operatera, više ne postoji mafijaška tura kao takva, obilasci simboličnih mesta vezanih za život i događaje kriminalnog klana, svakako se podrazumevaju”, objašnjava Dario Riccobono, osnivač udruženja “Addiopizzo Travel”, koja nudi posete i obilaske po ostrvu sa ciljem upoznavanja pokreta građanskog otpora protiv mafije i reketa.

Kontroverzni fenomen između radoznalosti i edukacije

Svakako da osim zbog prirodnih lepota ovog italijanskog ostrva, mnogobrojni turisti inspirisani filmovima, televizijskim serijama i romanima, dolaze na Siciliju kako bi istražili mesta koja su simbol mafije, ali i borbe protiv nje. Ovaj trend, iako privlačan za posetioce, otvara i brojna etička pitanja, ali istovremeno doprinosi većoj svesti o problemu organizovanog kriminala.

Mesto Taormina, među najatraktivnijim destinacijama na Siciliji, poznato po svom antičkom teatru (Teatro Antico di Taormina) i takozvanom Lepom ostrvu (Isola Bella), popularno je i po izradi keramičkih tradicionalnih sicilijanskih figurica. Napoznatije su takozvane “keramičke glave” (teste siciliane), simboli ljubavi, strasti i odanosti. Te figurice su postale sastavni deo zanatske tradicije ostrva i naširoko se koriste kao ukrasni predmeti i suveniri.

Iako u tim radnjama nema likova koji evociraju neku od ličnosti mafijaških bosova, ipak jedna od najpoznatijih suvenirnica nosi naziv “Don Corleone”, po protagonisti filma Kum (Il Padrino), a koji zapravo tumači život najpoznatijeg mafijaškog bosa Tota Riine.

Etički turizam i podrška borcima protiv mafije

Projekat “Addiopizzo Travel” nastaje u novembru 2009. godine. Danas je to udruženje građana i turistička agencija koja nudi etički turizam za one koji kažu ne mafiji. Turisti mogu posetiti oduzeta imanja koja su danas pretvorena u mesta za razne društvene aktivnosti, poput seoskih domaćinstava i poljoprivrednih zadruga, što je primer otpora, borbe, ali i obnove i želje za nekom drugačijom Sicilijom.

“Cilj nam je bio da vratimo dostojanstvo našoj regiji i da damo vidljivost narodu koji se bori za promene. Želimo, takođe, našim gostima preneti to iskustvo i entuzijazam koji osećamo”, kaže Dario Riccobono.

“Narod koji plaća reket je narod bez dostojanstva”, slogan je ove agencije koja opstaje zahvaljujući upravo svima onima koji su odbili da plate reket (pizzo). To su vlasnici hotela, privatnih smeštaja, restorana, poljoprivrednih gazdinstava i transportnih agencija, koji su doneli hrabru odluku da se pobune. Neki od njih rade na zemljištima oduzetim bossovima Cosa Nostre.