Ruskim oružjem protiv ruske vojske

Ruska agresija se u velikoj mjeri vodi tenkovima i oklopnim vozilima proizvedenim u Ukrajini, a ukrajinski otpor zavisi od ruskog naoružanja, razvijanog i prozvedenog u nekadašnjoj zajedničkoj državi.

Današnja verzija ruskog tenka T-64 je unaprijeđena novom elektronikom i čini veliki dio ukrajinskih oklopnih vozila (Reuters)

Iako se u dosadašnjem toku ruske agresije na Ukrajinu najviše medijske pažnje posvećivalo oružju i oružanim sistemima koji su u Ukrajinu stigli iz zemalja članica NATO-a, na bojnom polju je polovina celokupnog oružja zapravo ruske proizvodnje.

Ukrajina je za vreme SSSR-a bila “motor industrije“, pa su bile brojne i fabrike oružja, tenkova i aviona. Velika količina ovog oružja je nakon pada Berlinskog zida jednostavno ostala u (novoj) Ukrajini, a na osnovu njega je kasnije proizveden i veliki broj unapređenih modela.

Davne 1648. godine počeo je veliki narodni ustanak na teritoriji današnje Ukrajine protiv poljskog kralja i poljske vladavine. Poznatija kao “Kozački ustanak“, pobuna je bila reakcija tadašnjeg ruralnog stanovišta na velike namete poljskog dvora. Gotovo trećina svih poljoprivrednih proizvoda je išla kao “danak“ poljskim vlastima, a budući da su u to vreme u Evropi harale brojne epidemije (kako kod ljudi, tako i kod životinja), prinosi su bili izuzetno mali. Usled ovoga, glad je bila česta pojava, čak i u gradskim sredinama. Bogdan Kmeltinski je bio na čelu ovog ustanka, koji se će kasnije pretvoriti u desetogodišnji rat za oslobađanje zemlje od poljske vladavine.

Nikita Hruščov, lider koji je preporodio Ukrajinu

Kada je Kmeltinski sa kozačkom vojskom ušao u oslobođeni Kijev u oktobru 1648. godine, narod ga je dočekao kao oslobodioca i heroja. Sledeće godine je proglašena Kozačka republika (Kozački Hetmanat ili Zaporižni Host), prva država sa jasno definisanim granicama na tom prostoru, a koja će trajati gotovo jedan vek, sve do 1764. godine.

Ipak, Poljska nije htela da tako lako prepusti ovako veliku teritoriju, pa je kralj Kazimir II, tri godine kasnije, lično predvodio pohod za ponovno osvajanje Ukrajine. U bici kod Bereščenka ukrajinska vojska, potpomognuta jedinicama krimskih Tatara, doživela je ubedljiv poraz. Kmeltinski se obratio za pomoć na jedinom mogućem mestu i 1654. godine je u gradu Perejslavu potpisana koalicija sa Rusijom.

Dva veka kasnije, nakon Drugog svetskog rata, istorijske prilike su bile slične, s tim što se sada, dogovorom velikih sila, Ukrajina našla u sovjetskoj sferi uticaja, zajedno sa Istočnom Nemačkom, Čehoslovačkom i Poljskom. Ukrajina je podnela velike žrtve u ratu sa nacističkom Nemačkom – više od 500 gradova i 21.000 sela je bilo gotovo u potpunosti uništeno. Od 1947. do 1950. godine je usledila i velika glad, jer jednostavno nije bilo muškaraca koji bi obrađivali zemlju. Godine 1953. je iz Ukrajine deportovano oko 340.000 etničkih Nemaca i više od 200.000 Tatara.

Iste godine, nakon smrti Josifa Staljina, na čelnu poziciju SSSR-a dolazi Nikita Hruščov, i sam Ukrajinac. Budući da je on bio i lider Komunističke partije Ukrajine od 1939. do 1949. godine, bilo mu je jasno da je jedina šansa za razvoj brza industrijalizacija. Godinu nakon dolaska Hruščova na vlast u Kijevu je obeležena 300. godišnjica Sporazuma iz Perejaslava, a sam Hruščov je obećao mnoštvo novih fabrika i radnih mesta. Do 1957. godine Ukrajina je već bila “motor“ ekonomije SSSR-a. Tome je doprinela i činjenica da je veliki broj funkcionera Komunističke partije bio iz Ukrajine, među kojima i Leonid Brežnjev, koji će kasnije naslediti Hruščova.

Vjekovni saveznici sada su u žestokom ratu

Ukrajina je tako imala tri od pet najvećih čeličana i gotovo polovinu fabrika prehrambene industrije. Ukrajina je bila i žitnica Sovjetskog saveza, sa gotovo 12,3 miliona hektara obradivih površina. Od 1953. do 1962. godine polja pod pšenicom i kukuruzom su uvećana za gotovo 600 odsto. Ovo je privuklo i veliki broj ljudi iz drugih delova zemlje za rad, kako u metalskoj i vojnoj industriji, tako i na novoformiranim “državnim farmama“. U istom periodu broj radnika u industriji se povećao sa 1,2 milona na 2,9 miliona.

Ovoliki porast stanovništva je povećao i potražnju za resursima, pa je na reci Dnjepar napravljeno čak pet brana. Ukrajina je bila i najveći proizvođač zemnog gasa u SSSR-u, sa više od 30 odsto ukupne proizvodnje. Takođe, u Ukrajini se gradilo osam nuklearnih centrala, od kojih će ona u Černobilju postati svetski poznata nakon velike havarije 1986. godine.

Početkom 21. veka Rusija i Ukrajina, vekovni saveznici, su u ratu. Agresija na Ukrajinu se u velikoj meri vodi ruskim tenkovima i oklopnim vozilima, proizvdenim u Ukrajini u periodu od 1986. do 1989. godine, pa ukrajinski otpor umnogome zavisi od ruskog naoružanja, razvijanog i prozvedenog u nekadašnjoj zajedničkoj državi.

Zapravo, i druge zemlje nekadašnjeg Varšavskog pakta danas poseduju jedan deo rusko-sovjetskog naoružanja i opreme. Ruski tenk T-64 je masovno proizvođen za vreme SSSR-a, a glavna fabrika je bila u ukrajinskom gradu Harkovu. Današnja verzija je unapređena sa novom elektronikom i čini veliki deo ukrajinskih oklopnih vozila, a vojni mehaničari su veoma dobro upoznati sa ovim mašinama. Sa vozilima koja su stigla iz NATO zemalja i nisu baš upoznati, pa su bile neophodne obuke za rad na njima.

Razgovori Gorbačova i Busha na razaraču ‘Moskva’

Nekoliko T-64BV, “najopasnija“ i najbolje naoružana varijanta ovog tenka, sredinom marta je presrela i većim delom uništila kolonu ruskih tenkova, u kojoj je takođe bilo nekoliko T-64. Ukrajinska raketa “Neptun“, ili R-360, zasnovana je na dizajnu sovjetske rakete KH-35. Zajednički razvijana do 1991. godine, kasnije će verzije ove rakete biti proizvođene u obe zemlje. Raketa se pokazala izuzetno efikasnom, pa je početkom aprila pogođeno dva plovila iz ruske fregate “Admiral Esen“.

Najveći ruski pomorski razarač “Moskva“ potopljen je 13. aprila takođe korišćenjem ovih raketa. “Moskva“, ranije brod pod imenom “Slava“, građen je od 1976. do 1979. godine u “Brodogradilištu 445”, tajnoj pomorskoj bazi blizu grada Mikolajiva u Ukrajini. Tu su se proizvodile i sovjetske podmornice klase “Schuka“ i razarači klase “Skory“. Na brodu “Moskva“ su u decembru 1989. godine vođeni razgovori između tadašnjeg sovjetskog lidera Mihaila Gorbačova i američkog predsednika Georgea H. W. Busha. Brod je bio usidren blizu Malte, pa je i sastanak nazvan Malteški samit.

Do 2014. godine i aneksije Krima rusko naoružanje, mahom iz druge polovine ’80-ih godina, činilo je više od polovine ukrajinskog naoružanja. Ukrajina i danas koristi helikoptere Mi-8, Mi-17, Mi-24 i Mi-26 sovjetske proizvodnje. Takođe, teška transportna vozila 9T45 i MAZ-543 su izašli iz sovjetskih fabrika, a Ukrajina ima i nekoliko novih ruskih TZM-T, zarobljenih na Krimu. Veliki broj kamiona i transportnih vozila u ukrajniskoj vojsci je ruske proizvodnje, ponajviše MAZ-53 te Kamaz 5350 i Ural 5323. Ukrajina raspolaže i širokom lepezom sovjetskih i ruskih raketnih sistema – Strela, Tunguska K2, Osa K-33, TOR 9K-330, Buk i S-300.

Pomoć ‘komšija’ iz nekadašnje zajednice

Budući da je veliki deo ukrajinskih vojnika i oficira obučen za korišćenje ovih oružja rusko-sovjetskog porekla, nekadašnje članice Varšavskog pakta, a danas NATO-a, odlučile su da svoje “zalihe“ pošalju Ukrajini. Tako Poljska već šalje tenkove T-72, a Slovačka će obezbediti jednu bateriju “dokazanog“ protivraketnog sistema S-300. Washington je takođe obećao slovačkim vlastima zamenu celokupnog S-300 sistema američkim sistemom Patriot. Poljska takođe želi da pošalje ruske avione MiG- 29, koje bi SAD trebao da zameno svojim avionima F-16 “Block 52+“, ali je američki predsednik Joseph Biden to, za sada, odbio.

Ukrajina već poseduje brojne ruske avione Su-25, MiG-29, Antonov An-30 i An-178. Takođe, tu je i Suhoj Su-27 u verzijama P i UB1M. Fabrika u gradu Zaporožju (MiGRemont) je uspela da unapredi neke od ovih letelica novim elektronskim sistemima. Ukrajina ima 70-ak Suhoja Su-27,od kojih je 14 letelica unapređeno u NATO “Block 21“ standard. Dva primerka ukrajinskih Su-27 “skinuta“ su iz vojne službe 2010. godine te prodata američkoj kompaniji Pride Aircraft u saveznoj državi Illionois. Kompanija je kasnije promenila sve navigacione komponente i postavila komande i softver na engleskom jeziku. Oba aviona su prodata neimenovanim američkim privatnim vlasnicima.

Izvor: Al Jazeera