Mahmoud al-Sarkhi, ‘ajatolah’ koji je naljutio šiite u Iraku

Jedan od učenika Muhameda Sadika al-Sadra se predstavlja kao irački šiitski autoritet koji pripada duodecimalnim šiitima (isna ašerije), a procjenjuje se da ima desetke hiljada sljedbenika.

Mahmoud al-Sarkhi je poznat po kritičkim stavovima o političkim strankama u Iraku (Društvene mreže)

Poziv koji je nedavno na molitvi uputio propovjednik Ali al-Masoudi, jedan od sljedbenika šiitskog vjerskog autoriteta Mahmouda al-Sarkhija, da se poruše vjerska svetišta i mauzoleji burno je odjeknuo u javnosti u Iraku. Vlasti te države su saopćile da su slobode lišeni Masoudi i 29 Sarkhijevih sljedbenika u devet centralnih i južnih provincija.

Vođa Sadističkog pokreta Muqtada al-Sadr dao je Sarkiju rok od tri dana da se odrekne Masoudija, jer će u protivnom “pribjeći legitimnim, pravnim i običajnim metodama”.

Sarkhi je rođen u gradu Kadhimiya u Bagdadu 1964. godine. Studirao je u rodnom gradu i diplomirao na Tehničkom fakultetu na Univerzitetu u Bagdadu 1987. godine. Njegovo porijeklo navodno seže do imama Hassana bin Alija bin Abi Taliba (neka je Bog zadovoljan njima).

Nijedan autoritet mu nije dao diplomu o idžtihadu

Instituciji za obrazovanje šiitskih klerika (hawza) u Najafu pristupio je tek 1994. godine. Bio je jedan od učenika šiitskog autoriteta Muhameda Sadika al-Sadra, koji je ubijen 1999. godine za vrijeme pokojnog predsjednika Sadama Husseina.

Njegova reputacija je porasla i postao je jedan od referentnih učenjaka za neke iračke šiite nakon 2004. godine. Sarkhi sebe opisuje kao “ajatolaha”, što je najviša šiitska titula, koja se dodjeljuje samo onima koji su dostigli stepen idžtihada (procedure iznalaženja pravnih rješenja u islamskom pravu na osnovu već postojećih propisa ili izvođenja detaljnih propisa iz općih principa).

Međutim, ovu titulu nije dobio tradicionalnim metodama, jer mu nijedan šiitski autoritet nije dao diplomu o idžtihadu. Većina šiitskih klerika u Iraku je jednoglasna u tome da Sarkhi nema status autoriteta kojeg bi ljudi mogli slijediti.

Prema depešama koje je objavio WikiLeaks, Sarkhi se pridružio vojsci Mahdi (vojni ogranak Sadističkog pokreta) nakon američke invazije na Irak 2003. godine. Nakon toga se odvojio od Sadrističkog pokreta, a njegove pristalice su izvele niz operacija protiv američkih snaga u južnom Iraku.

Odbacuju stavove vrhovnog autoritata Alija al-Sistanija

Njegove pristalice su, također, planirale napad na zatvor Camp Bucca (južni Irak) i organizirale demonstracije protiv Irana ispred iranskog konzulata u Karbali, prema procurjelim depešama. U drugoj depeši iz 2006. godine Sarkhi se opisuje kao “radikalni klerik”, a njegova naoružana frakcija (Vojska Huseina) bila je najviše neprijateljski nastrojena prema Iranu.

Sarkhi je poznat po kritičkim stavovima prema strankama koje su vladale nakon američke invazije na zemlju 2003. godine. Također, u potpunosti odbacuju sve stavove vrhovnog šiitskog vjerskog autoriteta Alija al-Sistanija, koji spada u najviše vjerske autoritete šiita u Iraku. To se posebno odnosi na fetvu (pravnu deciziju) koju je izdao, a sadrži proglašenje džihada protiv organizacije Islamska država Irak i Levant (ISIL), koja je držala pod kontrolom velika područja sjevernog i sjeverozapadnog Iraka 2014. godine.

Sarkhi je, pak, pozvao na dijalog s ISIL-om, a ne na “džihad” protiv ove grupe, jer bi to, kako je naveo, zapalilo građanski rat i potaklo sektaške sukobe u Iraku. To je razbjesnilo tadašnju vladu Nurija al-Malikija, pa su snage sigurnosti bombardirale Sarkhijevo sjedište u Kerbeli, uslijed čega su deseci njegovih sljedbenika izgubili živote. Sarkhi se tada povukao i nije se pojavljivao u javnosti.

Iračka vlada je tada saopćila da Sarkhijevi sljedbenici planiraju zauzeti mauzolej imama Huseina u gradu Kerbeli (južno od Bagdada), što su Sarkhijeve pristalice negirale. Naveli su da su sukobi izbili zbog pokušaja sigurnosnih snaga da uhapse Sarkhija.

Šiiti tvrde da nije kompetentan da bude vjerski autoritet

Sarkhi se predstavlja kao irački šiitski autoritet koji pripada duodecimalnim šiitima (isna ašerije), a procjenjuje se da ima desetke hiljada sljedbenika, koji su nastanjeni u različitim iračkim provincijama, posebno u Babilonu, Kerbali, Nasriji, Diwaniyi i Basri.

Sarkhi pripada školi šiitskog autoriteta Muhammada Baqira al-Sadra, koju karakterizira sveobuhvatnost, dubina i širina. To je velika šiitska škola, koja se nalazi nasuprot školi autoriteta Abu al-Qasima Khoeija, koju karakterizira uprošćavanje i pojednostavnjivanje stvari.

Sarkhi smatra da se koncept ”najučenijeg” mora dokazati idžtihadom te zastupa mišljenja koja se razlikuju od stavova drugih vjerskih učenjaka. Za sebe kaže da pripada obnoviteljskoj naučnoj školi, odnosno školi dvojice Sadra (Muhammada Baqira al-Sadra, koji je ubijen 1980. godine, te Mohammada Sadeqa al‑Sadra, koji je ubijen 1999. godine).

Šiitski izvori ukazuju na to da neslaganje između Sarkhija i niza šiitskih autoriteta predstavlja nastavak spora između ovih autoriteta i ajtolaha Mohammada Mohammada Sadiqa al-Sadra. Ove strane, uključujući šiitske autoritete, optužuju Sarkhija da nema priznatu diplomu iz hawza, što znači da nije kompetentan da bude vjerski autoritet.

‘Nemoj ostaviti kip a da ga ne srušiš’

Sarkhijev antiiranski stav i napad njegovih sljedbenika 2006. godine na sjedište iranskog konzulata u Basri, a kasnije i njihovo protivljenje iranskom utjecaju, još jedan je razlog neslaganja između njega i niza šiitskih klerika i političkih organizacija.

U najpoznatija Sarkhijeva djela spadaju: Ispravno promišljanje (Uvod), u četiri toma; Ispravno promišljanje (sofisticirana metodološka istraživanja) u osam tomova, Poglavlje o suprotnostima (u štampanoj verziji), Posebne situacije vezane za naredbe, Cjeline o općim praktičnim pravilima (cjelina o semantičkim značenjima, cjelina o argumentima, cjelina o općim praktičnim pravilima (rukopis), Rasprava o praktičnom pravu (jasne metode).

Sarkhijevi sljedbenici poziv na rušenje vjerskih svetišta temelje na tome da je to u suprotnosti s islamom, pozivajući se na riječi Imama Alija bin Abi Taliba (neka je Bog zadovoljan s njim), četvrtog pravednog halife, koje prenosi Muslim (969): “Hoćeš li da te pošaljem radi onoga zbog čega je mene poslao Božiji Poslanik? Nemoj ostaviti kip a da ga ne srušiš, niti uzdignut grob da ga ne poravnaš.”

Autoriteti i istraživači: Svetišta nisu grobovi

Šiiitske i sunitske knjige bilježe ovu predaju u različitim formama, a pravne škole ga uzimaju za argument da nije dozvoljeno podizati spomenike na grobovima.

Međutim, šiitski autoriteti i istraživači kažu da svetišta nisu grobovi, a da se grobovi koji se tu nalaze ne odnose na uzdignute grobove o čijem rušenju se govori. Što se tiče građevina, one ne predstavljaju grob, poput drvene kutije, prozora, sobe ili mauzoleja, a kao argument za to navode da je Poslanik Muhammed, a.s. sahranjen u svojoj kući, a isto je učinio i jedan broj šiitskih imama.

Ovo je možda “prvi put da se pojavio šiitski pokret koji zahtijeva rušenje vjerskih svetišta”. Milioni šiita godišnje u brojnim prilikama posjećuju vjerska svetišta u Iraku.

Izvor: Al Jazeera