Tenzije na sjeveru Kosova: Bez kompromisa Beograda i Prištine

Stavovi Srbije i Kosova su toliko udaljeni, u ovom trenutku, da su izgledi da dođe do sklapanja sveobuhvatnog sporazuma svedeni na minimum, kaže bivši zamjenik prmijera Srbije, Žarko Korać.

Analizirajući situaciju na sjeveru Kosova bivši zamjenik premijera u srbijanskoj Vladi Zorana Đinđića, psiholog Žarko Korać kaže da je trenutna kriza mnogo ozbiljnija nego se na prvi pogled čini (Reuters)

Stanje na sjeveru Kosova je napeto, a situacija izuzetno „zapaljiva“, može se pročitati u gotovo svim regionalnim medijima posljednjih nekoliko sedmica.

Situacija je takva, zapravo, od onog trenutka kada se srpsko stanovništvo, u tri opštine na sjeveru Kosova, odlučilo protestvovati.

Proteste, koji ulaze u treću sedmicu, potaklo je hapšenje bivšeg pripadnik kosovske policije, srpske nacionalnosti, zbog sumnje za umiješanost u krivična djela terorizma i napad na ustavni poredak.

Reagujući na ovaj događaj, Srbi sa sjevera Kosova od 10. decembra čuvaju straže na barikadama koje su postavili na graničnim prelazima Jarinje i Brnjak.

Analizirajući situaciju na sjeveru Kosova bivši zamjenik premijera u srbijanskoj Vladi Zorana Đinđića, psiholog Žarko Korać kaže da je trenutna kriza mnogo ozbiljnija nego se na prvi pogled čini, dodajući kako je srpski predsjednik Aleksandar Vučić napravio „ozbiljnu političku grešku i tražio da predstavnici Srba na severu Kosova napuste sve institucije u kojima se nalaze“.

Tenzije na maksimumu

„Parlament, vladu, opštine i policiju. Tako da mi imamo situaciju na severu Kosovu da uopšte nemamo policije. Kurti je poslao nešto malo svojih policajaca i tu predstavnici Kfora dežuraju, međutim reakcija na privođenje jednog od tih bivših policajaca su te barikade, koje su postavljene, a dva prelaza su potpuno blokirana, ali situaciju u kojoj nema policije, jer su to bili Srbi u policiji Kosova, i nema nikakvih drugih Srba u institucijama Kosova dovodi do toga da ne postoji nikakva institucija sem Kfora i Vlade Kosova koja bi moga da utiče na rešavanje neke tenzije ili nekog problema koji se pojavljuje“, kaže Korać.

Tenzije na sjeveru Kosova, samim tim i između Srbije i Kosova, dignute su na makismum objašnjava Korać i to, što je jako zanimljivo, ističe, baš u vrijeme kada su Njemačka i Francuska poslala prijedlog o tome kako bi moglo izgledati konačno rješenje odnosa između „Beograda i Prištine“.

Ono što je sasvim jasno, dodaje, jeste da iako zapad samo formalno „šuti“ činjenica je da vrši veliki pritisak i na jednu i na drugu stranu ponajviše zbog rata u Ukrajini i „nastojanja da se ne otvori nova kriza, ozbilja kriza, ali sada u našem regionu“.

Ako je cilj podizanja tenzija da se situacija smiri međusobnim priznavanjem nezavisnosti između Srbije i Kosova, kako dio političkih analitičara tumači trenutnu krizu, to je pogrešno tumačenje stanja, kaže Korać.

Njegovo je mišljenje da su stavovi srbijanske i kosovske strane, u ovom trenutku, toliko udaljeni, da se stvara dojam kako je dogovor skoro pa nemoguć.

„Neće biti međusobnog priznanja, to će se formulisati na drugi način kao sveobuhvatni sporazum, ali u ovom trenutku niti je Albin Kurti (premijer Kosova) spreman da prihvati Zajednicu Srpskih Opština na severu Kosovu, koja je potpisana godinama ranije, Tačijeva vlada je to potpisala, niti je Kurti spreman da to ispuni. On se poziva na Ustavni sud Kosova, koji je to osporio kao protivustavno“.

Nema spremnosti za kompromis

S druge strane, dodaje Korać, ni predsjednik Srbije Aleksandar Vučić nije spreman da se angažuje u stvaranju jednog sveobuhvatnog sporazuma:

„Niti je Vučić spreman da se konačno dođe do jednog sveobuhvatnog sporazuma koji bi tu tačku neprekidnog sukoba moglo konačno da se reši. U ovom trenutku nema spremanosti ni u Prištini ni u Beogradu da se dođe do nekog zadovoljavajućeg rešenja. Vidim da je Kurti dao izjavu da će te barikade morati biti silom uklonjene i Kurti visokorizično ide putanjom potpune konfrontacije sa Beogradom. Vučić u ovom trenutku deluje nespremno da uopšte, za vreme dok je on na vlasti, dođe do rešenja i zato je to mnogo ozbiljniji sukob nego se čini“, jasan je Korać.

Ipak, ono što može biti barem malo umirujuće jeste da su šanse da dođe do vojnog sukoba između Srbije i Kosova veoma male, objašnjava Korać.

„Ne, to najmanje očekujem – vojni sukob. Prema Kumanovskom sporazumu, originalnom sporazumu, srpska policija i vojska ne mogu da priđu ni na pet kilometara od granice Kosova, sa srpske strane, bez obzira što u jednom naknadnom dogovru, jednom manjem delu srpske vojske i policije, dozvoljeno da pređe granicu, ali je mnogo verovatnije da dođe do sukoba između kosovske policije i Kfora i naoružanih Srba, sa severa Kosova. Moram podsjetiti da je pucano i da je ranjen kosovski policijac. Tamo ima naoružanih ljudi i vlada poprilično bezakonje na severu Kosova. Svaki scenarij je moguć i onaj koji bi se namerno izazvao i onaj da dođe do u nekom trenutku do spomenutog sukoba“, jasan je Korać.

Evropska unija i Sjedinjene Američke Države, u međuvremenu, pojačanom diplomatijom nastoje obuzdati retoriku te dovesti pregovarače iz Beograda i Prištine za stol u potrazi za trajnim rješenjem između dvije strane.

Vlasti sa Kosova trajnim rješenjem vide priznanje nezavisnosti Kosova od srpske strane, i zeleno svjetlo za članstvo u UN-u i međunarodnim organizacijama, a Srbije očekuje “kompromisno rješenje” kojim bi formalno-pravno zadržala teritorijalni integritet, a u suštini vlast na sjeveru Kosova, što Priština ne prihvata.

Izvor: Al Jazeera