Studentski protesti u Turskoj: Novi izazov za Erdogana

Priča oko studentskih protesta protiv rektora na Univerzitetu Bogazici kojeg je imenovala vlada prenijela se i u međunarodnu arenu.

Stotine demonstranata je uhapšeno na univerzitetu od 4. janaura (EPA)

Tokom posljednjih mjesec dana, protesti na univerzitetu koji gleda na Bosfor postali su izazov koji je turski predsjednik Recep Tayyip Erdogan uporedio sa raširenim demonstracijama koje su prijetile njegovog vladavini prije osam godina.

Studentski protest protiv rektora na Univerzitetu Bogazici, jednom od najprestižnijih u zemlji, kojeg je imenovala vlada, također se prenio u međunarodnu arenu, ugrožavajući Erdoganove napore da izgradi mostove sa novom administracijom u SAD-u i popravi odnose sa Evropskom unijom.

Erdogan se spremao da predstavi reformske snage vanjskom svijetu nakon izbora Joe Bidena kako bi izgladio dugogodišnje sporove između Turske i SAD-a.

Međutim, policijaska brutalnost i pokušaji vlade da se studenti demoniziraju, označavajući ih “teroristima” i koristeći homofobične komentare, potkopali su njegova obećanja o sudskim i demokratskim reformama.

Homofobični komentari

Kada je Erdoganov ministar unutrašnjih poslova Suleyman Soylu označio demonstrante kao “LGBT izopačenike” u tweetu u utorak, američki State Department osudio je ovu retoriku i izrazio zabrinutost zbog hapšenja studenata.

EU i UN su također osudili homofobične komentare i pozvali na oslobađanje demonstranata.

Turski ministar vanjskih poslova odgovorio je tako što je upozorio “određene krugove vani” da se ne miješaju na način koji bi mogao isprovocirati “grupe koje koriste ilegalna sredstva i ohrabriti ilegalna djela”.

Erdogan je također kritizirao “LGBT omladinu” nakon što je izložba koju su ogranizirali demonstranti uključila i slike Kaabe, najsvetijeg mjesta u islamu, zajedno sa LGBTQ zastavama.

“Kao muslimanski student, moja prva reakcija je bila da to ne želim da gledam kao dio izložbe, ne zato što želim ograničiti slobodu izražavanja nego zato što su svi studenti dio protesta i solidarnost među nama je previše bitna da je žrtvujemo za ekspresiju”, rekao je Enes Sayin, student historije na Bogaziciju.

“Ali to je označeno kao napad na muslimane a nije bilo takve namjere.”

Uhapšene stotine demonstranata

Stotine demonstranata je uhapšeno na univerzitetu od 4. januara kao i na demonstracijama kojima se davala podrška studentima i LGBTQ pravima u gradovima kao što su Ankara, Izmir i Bursa.

Stanovnici su dali svoju podršku lupajući u šerpe sa balkona svake večeri, što su isto radili tokom prostesta Gezi 2013, što je bila jedna od najvećih prijetnji Erdoganovoj 18-godišnjoj vladavini.

Istraživanja javnog mnijenja pokazuju da 69 posto Turaka nije za imenovanje politički povezanih rektora.

Novi rektor na univerzitetu Bogazici Melih Bulu je bivši član Erodganove Partije pravde i razvoja. Međutim, on nije član Bogazici fakulteta. Njegovo imenovanje prvo je izvan univerziteta od vojnog udara 1980.

Imenovanje rektora

Esra Mungan, asistentica psihologije na Bogaziciju, kaže da su protesti motivirani potrebom da se zaštiti ova javna institucija koja je nudil besplatno, kvalitetno obrazovanje studentima svih pozadina.

“Ono po čemu se naš univerzitet razlikuje od drugih u Turskoj jeste da na njemu nema hijerahije, to je horizontalna organizacija gdje rektor, kojem su dodijeljene gotovo neograničene ovlasti zakonom o visokom obrazovanju nakon vojnog udara – ne prakticira te ovlasti. Ne želimo da postanemo jedno od onih mjesta gdje se možete baviti istraživanjem i biti promovirani samo ako ste tihi i poslušni dok pokušavate da održite dobre veze sa rektorom”, kazala je.

Za Erdogana, demonstracije su postale problem ali i prilika, smatraju analitičari.

“To se pretvorilo u sramotnu kontroverzu za Erdogana. Ne mislim da je očekivao da će postojati ovoliki otpor prema njegovom rektoru. I ovo jeste iznenađenje jer je od 2016. Erdogan imenovao mnogo rektora koji su bili simpatizeri AKP-a, čak bivši zastupnici stranke. Ovo se desilo na Bogaziciju 2016, ali ta osoba je već predavala na fakultetu, te su mnogi drugi članovi fakulteta to prihvatili jer su mislili da će Erdogan imenovati nekoga izvana”, kaže Berk Esen, profesor političkih nauka na Univerzitetu Sabanci u Istanbulu.

Izvor: Al Jazeera