Kako je ruska intervencija promijenila odnos snaga u Siriji?

Moskva je iskoristila svoju ogromnu vojnu moć da prisili sirijsku opoziciju na povlačenje i gubitak strateških područja.

Ruska intervencija je jedan od glavnih razloga zbog kojih je sirijska opozicija izgubila grad Halep (AP)

Piše: Omar Youssef

IDLIB – Ni oni najpesimističniji nisu sumnjali u to da je pad sirijskog režima, prije 30. septembra 2015. godine, postao neizbježan pred vojnim napadima sirijske opozicije, nakon gubitka više od dvije trećine teritorije Sirije i povlačenja režimskih snaga radi odbrane centara velikih gradova i glavnog grada Damaska. A onda je Rusija preokrenula odnose snaga.

Prije šest godina, sirijski režim je kontrolirao samo oko 22 posto sirijske teritorije. Sirijska opozicija je osvajala dio po dio zemlje i geografskih područja oslanjajući se na model gerilskog ratovanja i uličnih borbi, u nekonvencionalnom načinu borbe s ciljem suprotstavljanja režimskoj vojsci.

Međutim, ruska vojna intervencija je označila prekretnicu u povijesti sirijske revolucije i promijenila odnos snaga na terenu. Moskva je iskoristila svoju ogromnu vojnu moć da prisili sirijsku opoziciju na povlačenje i gubitak strateških područja kojima se sirijski režim nije usudio približiti u danima revolucije i njenih borbi.

Početak intervencije

Iako je Rusija pružala oružanu podršku sirijskom režimu od početka vojnog sukoba s naoružanom sirijskom opozicijom, u borbu na strani sirijskog režima zapravo se uključila tek krajem septembra 2015. pod izgovorom rata protiv Islamske države Irak i Levant (ISIL). Tada su ruski ratni avioni izveli prve napade na nekoliko područja pod kontrolom sirijske opozicije u Halepu, Homsu i Idlibu.

Prema izvorima sirijske opozicije, meta prvih ruskih napada bila je Jaysh al-Izza, jedna od naoružanih sirijskih opozicionih formacija na periferiji Hame. U napadima je ubijeno više od 30 njenih pripadnika.

Muhammad Sarmini, direktor Jusoor centra za studije, smatra da je ruska intervencija u Siriji posljedica iranskog huškanja i ohrabrivanja koje je predvodio bivši komandant snaga Quds u Iranskoj revolucionarnoj gardi, prema iranskoj verziji priče koja je objavljena nakon Soleimanijevog ubistva. Također, mnogi pokazatelji su upućivali na američko odobrenje, u najmanju ruku implicitno, u pogledu ovog učešća.

Sarmini je rekao za Al Jazeeru da je Rusija započela svoju intervenciju na manifestativan način uz žestoko bombardiranje iz zraka. To je dovelo do značajnog povećanja broja civilnih žrtava, ali je pomoglo slomiti sve snage koje se protive režimu. Tada je zapravo i započela promjena toka događaja u Siriji.

Pad gradova i raseljavanje

Uz intenzivno uključivanje ruskih zračnih snaga u rat sirijskog režima protiv opozicije, došlo je do slabljenja i povlačenja sirijske opozicije sa strateških područja na sjeveru i jugu zemlje. Vojna strategija ”spaljena zemlja” koja je provođena pretvorila je sirijske gradove u ruševine.

Ruska intervencija je jedan od glavnih razloga zbog kojih je sirijska opozicija izgubila grad Halep, koji se naziva i glavnim gradom sjevera. Rusi su izveli vojnu kampanju velikih razmjera kako bi pokrivali kopneni napad režimskih snaga na istočna naselja grada 2016. godine, koristeći međunarodno zabranjeno oružje.

Kampanja je rezultirala ubijanjem i ranjavanjem hiljada ljudi te ogromnim uništavanjem gradske infrastrukture, što je na kraju dovelo do povlačenja sirijske opozicije iz grada prema zapadnoj i sjevernoj periferiji. Također, hiljade civila su raseljene iz svojih domova u, kako je opisana, najmasovnijoj kampanji prisilnog raseljavanja protivnika sirijskog režima.

Nastavljen je pad gradova i regija, dok je prisilno iseljavanje stanovnika zelenim autobusima obilježilo godine ruske intervencije koje su uslijedile.

Vojni analitičar pukovnik Abdul Jabbar al-Oqaidi kaže da je pad Halepa u ruke režima doveo do toga da mnoga područja pod kontrolom opozicije padnu kao domine, zbog intenzivne ruske vojne podrške iz baze Hmeimim i ruskih aviona Sukhoi.

Al-Oqaidi je istaknuo, u razgovoru za Al-Jazeeru, da je Rusija vojnim putem spriječila pad sirijskog režima. Vraćena je kontrola nad brojnim oblastima zahvaljujući ogromnoj logističkoj podršci koja je pružena režimskim snagama.

Godine 2017. i 2018. sirijska opozicija je izgubila važna uporišta u Damasku i njegovoj periferiji u Ghouti. Rusi su počinili krvave pokolje u gradovima Douma, Harasta, Arbin i drugim, prije nego što je sirijski režim upotrijebio hemijsko oružje da prisili opoziciju na predaju i odlazak na sjever Sirije.

Krvav ishod

U najnovijem izvještaju sirijske Civilne zaštite objavljenom 20. septembra pod naslovom “Nema naznaka zaustavljanja ubijanja i raseljavanja Sirijaca”, koji je izdat na godišnjicu ruske vojne intervencije u Siriji, tim Civilne zaštite Sirije dokumentirao je kršenja prava nad civilima u razdoblju od šest godina.

Prema izvještaju, više od 12.000 civila u Siriji ubile su i ranile ruske snage od njihove vojne intervencije u toj zemlji, konkretno u periodu od 30. septembra 2015. do 20. septembra ove godine.

Broj ruskih napada, prema dokumentaciji sirijske Civilne zaštite, dosegao je 5586, i to nisu svi napadi, već samo oni na koje su timovi Civilne zaštite odgovorili.

Prema podacima Civilne zaštite, ruski napadi su bili usredotočeni na gradska središta, stambene i vitalne objekte. Od toga je 3805 napada, odnosno 68 posto, izvedeno na civilne objekte. Drugo mjesto zauzimaju napadi na poljoprivredna područja sa oko 885 napada, odnosno 16 posto.

Zatim slijede trgovački objekti na koje je izvedeno šest posto napada, odnosno 330 napada, bolnice i medicinski centri sa 70 napada, centri civilne zaštite sa 60 napada, pijace sa 53 napada, škole sa 46 napada. Dvadeset tri napada su bila usmjerena na kampove u kojima su smještena raseljena lica, 35 napada na džamije i bogomolje, 18 napada na pekare, uz desetine napada na javne zgrade, benzinske pumpe i druge objekte.

Budućnost ruske intervencije

Budući da je proširila svoje vojne baze na teritoriji Sirije i sklopila ugovore o ekonomskim ulaganjima na područjima pod kontrolom sirijskog režima, čini se da Rusija ne planira uskoro napustiti Siriju. Prema pokazateljima i razvoju dešavanja u politici i na terenu, Rusija će još dugo ostati prisutna u toj zemlji.

Muhammad Sarmini vjeruje da je Rusija došla u Siriju kako bi tu ostala, a to se odnosi i na iransko uplitanje. Obje države su ulagale u političkom, vojnom i ekonomskom smislu kako bi se postigla trenutna situacija, ali nisu požnjele stvarne rezultate ove intervencije. Prema tome, mora proći još nekoliko decenija prije nego što se ti rezultati ostvare.

Prema Sarminiju, Rusija će raditi na učvršćivanju prijateljskog političkog sistema u Siriji, pod uslovom da ovaj sistem vladavine karakterizira politička i društvena stabilnost, što će garantirati da u budućnosti neće biti izložen velikim potresima koji utječu na ruske interese.

Izvor: Al Jazeera