Odiseja u svemiru 2021.

Godina u koju smo ušli bit će ispunjena događajima u Zemljinoj orbiti, a mnogi će trasiraće razvoj i planove za misije istraživanje svemira.

Ove godine nas očekuje čitav niz veoma bitnih misija širom svijeta (EPA - Ilustracija)

Ako ste gledali filmski klasik Odiseja u svemiru 2001 režisera Stanleyja Kubricka, onda ste verovatno očekivali da će početkom 21. veka baze na Mesecu, Marsu, svemirske stanice sa hiljadama astronauta i letovi u svemir dostupni svima biti realnost. Ipak, dok ulazimo u 2021. godinu, čini se da će mnoge zamisli i koncepti iz naučno-fantastičnih filmova, serija i knjiga zauvek ostati samo ideje.

I zaista, globalna naučna zajednica već dugi niz godina kritikuje (neočekivano) spori razvoj kada je istraživanje svemira u pitanju. Sa druge strane, najveće svetske ekonomije sve manje izdvajaju za ove namene (sem Sjedinjenih Američkih Država), a mnogi se nadaju da će  inicijativa za brže istraživanje svemira preći “u ruke” privatnih kompanija.

Tako nas ove godine očekuje čitav niz veoma bitnih misija širom sveta, od kojih će neke biti rezultat dugogodišnjeg istraživanja i ulaganja od nekoliko milijardi dolara.

Stižu nove svemirske letjelice

Kompanija Boeing, koja je jedan od globalnih lidera kada su u pitanju avioni, ali i svemirske letelice, na proleće će prvi put lansirati novu svemirsku letelicu nazvanu Starliner. Ova letelica će u budućnosti prevoziti astronaute do Međunarodne svemirske stanice (ISS), a u svemir će stizati kao deo nove generacije “Atlas V” raketa. Ako ovo lansiranje protekne po planu, u junu će tri astronauta iz NASA-e prvi put leteti na ISS u novoj letelici.

Japanska svemirska agencija JAXA planira lansiranje svoje prve misije na Mesec. Svemirska letelica, kao i istraživački modul, nazvani Yaoki, u svemir će odleteti na novoj američkoj raketi “Vulcan Centaur”. Ovu novu raketu koja će moći da se koristi više puta (reusable rocket) proizvodi grupa kompanija pod imenom “United Launch Alliance”. Zanimljivo je i da je ULA do sada koristila raketne motore Ruske proizvodnje tipa RD-180. Zajedno sa japanskom letelicom će na Mesec poleteti i letelica Peregrine kompanije Astrobotics, što će biti prva letelica privatne kompanije koja će sleteti na Zemljin satelit.

Još jedna privatna svemirska kompanija, Blue Origin, iza koje stoji najbogatiji čovek na svetu Jeff Bezos (vlasnik kompanije Amazon), na leto bi trebalo da lansira svoju prvu raketu, nazvanu New Glenn. Kao i njihova konkurencija, i ova letelica će moći da se upotrebljava više puta.

Starta James Webb teleskop

Ove godine bi u svemir konačno trebalo da poleti i novi svemirski teleskop, nazvan James Webb Telescope.

Ova misija se odlaže gotovo jednu deceniju, a američka agencija NASA je više puta otkazivala rad na ovom projektu. JWST će zameniti čuveni teleskop Hubble, koji je lansiran još 1990. godine i trebalo je da radi samo 10-15 godina. Hubble je inače zaslužan za neke od najpoznatijih fotografija planeta, sazvežđa i galaksija poznatih čoveku.

Ni Rusija ne sedi “skrštenih ruku”, pa će u toku ove godine državna agencija Roskosmos poslati na Mesec prvu rusku letelicu od raspada Sovjetskog saveza (SSSR-a). Prikladno nazvana Luna 25 (kao nastavak sovjetskih programa Luna 1 do Luna 24), ova svemirska letelica će sleteti na Mesečev Južni pol, a imaće zadatak da proučava Mesečevu atmosferu i sastav tla, a naročito posebnu vrstu stene nazvanu regolit.

Satelit za čišćenje svemirskog otpada

Takođe, na Ruskoj raketi Sojuz, sa lansirne rampe Bajkonur u Kazahstanu, ove godine će poleteti i prvi satelit – namenjen čišćenju svemirskog otpada. Ova misija, nazvana ELSA-D pokušaće da demonstrira opcije kada je uklanjanje starih satelita i raznog drugog svemirskog otpada u pitanju.

Evropska svemirska agencija ESA procenjuje da u orbiti oko Zemlje ima čak 900 hiljada komada krupnog otpada – starih satelita, delova raketa, kao i delova nekadašnjih svemirskih stanica. Takođe, u orbiti se nalazi i više od 18 miliona malih komada metala i plastike, koji su opasni po funkcionisanje i rad aktivnih satelita i letelica.

U maju prošle godine, deo Kineske rakete “Long March 5” je proleteo preko američkog grada Los Anđelesa i pao u Atlantski okean. NASA procenjuje da je u okeane i mora širom sveta do sada palo najmanje 260 raketa, satelita, pa čak i jedna stara svemirska stanica.

Izvor: Al Jazeera