Politika blokira članstvo BiH u ENQA-i

BiH ima dvije agencije za osiguranje kvaliteta u visokom obrazovanju (Al Jazeera)
BiH ima dvije agencije za osiguranje kvaliteta u visokom obrazovanju (Al Jazeera)

Rad Agencije za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH (HEA) je, kako navode upućeni, potpuno blokiran, iako postoje preporuke relevatnog evropskog tijela i ogromna potreba svih visokoškolskih ustanova da se s radom nastavi.

Evropska asocijacija za osiguranja kvaliteta u visokom obrazovanju (ENQA) odbila je krajem prošle godine HEA-i dati pozitivnu ocjenu za članstvo, a kao razlog navela je da se politika miješa u obrazovanje.

BiH ima dvije agencije za osiguranje kvaliteta u visokom obrazovanju. Jednu je formirao bosanskohercegovački entitet Republika Srpska, dok je druga je državna-HEA.

Obje su tada aplicirale za članstvo u ENQA-i i obje su odbijene.

Direktor Agencije za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH Enver Halilović se ipak nada da bi HEA 2019. mogla opet aplicirati za članstvo u ENQA-i, iako je, kako tvrdi blokiran rad Upravnog odbora Agencije glede donošenja ”Odluke o normama kojima se određuju minimalni standardi u području visokog obrazovanja u BiH”.

Evropski standardi i smjernice

Vlada RS-a usvojila je u septembru 2016. Informaciju o prenosu nadležnosti u oblasti visokog obrazovanja.

Obavezala je članove Upravnog odbora Agencije iz reda srpskog naroda da ne podrže usvajanje tog dokumenata te zatražila i da budu protiv usvajanja dokumenta „Preporuke o procedurama za osnivanje i zatvaranje visokoškolskih ustanova te za prestrukturiranje studijskih programa i preporuke o kriterijumima za licenciranje visokoškolskih ustanova i studijskih programa u BiH“, s obzirom, kako je tada saopćila, “da se njima vrši prenos nadležnosti u oblasti visokog obrazovanja“.

Dokument ”Odluke o normama kojima se određuju minimalni standardi u području visokog obrazovanja u BiH”, kako tvrdi Halilović se direktno oslanja na evropske standarde i smjernice za osiguranje kvaliteta u evropskom prostoru visokog obrazovanja.

“Sprečavanjem usvajanja ovog dokumenta je onemogućena primjena evropskih standarda i normi u oblasti visokog obrazovanja u BiH. Ovaj zaključak Vlade RS-a važi do danas. Riječ je o blokadi donošenja ključnog dokumenta po kojem Agencija treba da radi akreditacije i reakreditacije visokoškolskih ustanova i da započne proces akreditacije za studijske programe. To je dio i preporuke Vijeća ministara, da se pristupi ovom procesu“, kaže Halilović za Al Jazeeru.

Priznavanje diploma u Hrvatskoj

Iako je predsjednik Rektorskog zbora Republike Hrvatske Vlado Guberac u maju poručio kako su diplome Sveučilišta u Mostaru jedine od bosanskohercegovačkih visokoobrazovnih institucija koje se mogu nostrificirati u Hrvatskoj a samim time i u zemljama Evropske unije, direktor HEA-e Enver Halilović tvrdi da se radi o medijskom spinu te da nikakva zvanična odluka te vrste nije donesena.

Agencija je, kako tvrdi, od strane ENQA-ine Komisije tada ocjenjena na sljedeći način: “Od 14 kriterija, po kojima se mjeri usklađenost rada Agencije sa evropskim standardima, četiri su bila u potpunosti zadovoljena, šest kriterija je zadovoljilo, a četiri kriterija su djelomično zadovoljila. Po tim ocjenama, Agencija je trebala postati punopravni član ENQA-e. Komisija ENQA-e je istakla 11 pohvala za rad Agencije. Međutim, Upravni odbor je promijenio jednu ocjenu o Agenciji iz zadovoljava u nezadovoljava i time je stvorena pravna pretpostavka da se kaže da Agencija ne može ući u ENQA-u. Treba imati u vidu činjenicu da se ta ocjena koja je promijenjena odnosi na kriterije za ishode. To znači da je naš uticaj na kvalitet u visokoškolskom obrazovanju u BiH vrlo ograničen, jer su naše nadležnosti podijeljene sa entitetom Republika Srpska i sa kantonima“.

ENQA smatra, nastavlja on, da se osiguranje kvaliteta na nivou BiH i rad Agencije na nivou BiH ne može ograničavati nikakvim entitetskim, odnosno kantonalnim vlastima.

“Smatraju da Agencija treba preuzeti potpunu kontrolu nad svim aktivnostima koje se vode u procesu akreditacije visokoškolskih ustanova. Do sada je ona dijelila nadležnosti sa Republikom Srpskom i kantonima u tri aktivnosti: Prva je, formiranje državne liste stručnjaka iz koje se biraju članovi Komisije za eksternu evaluaciju i akreditaciju univerziteta, druga je izbor članova Komisije koji vrše eksternu evaluaciju i treća donošenje rješenja o akreditaciji. Zbog toga ENQA nije Agenciju prihvatila u punopravno članstvo. Sve primjedbe na naš rad koje se tiču samostalnosti rada ove Agencije su otklonjene  ”Odlukom o normama kojima se određuju minimalni standardi u području visokog obrazovanja u BiH”“, navodi on.

‘Odluka nije uslov za prijem u ENQA-u’

Dodaje da je prošli petak održan sastanak u Ministarstvu prosvjete Republike Srpske na kojem su sudjelovale sve odgovorne osobe, ali da , “nažalost“, ništa nije dogovoreno.

Njihov je kategoričan stav, ističe Halilović da se takav dokument ne donosi, iako je sličan dokument već donesen 2011. godine.

Taj dokument je, pojašnjava on, donesen na osnovu evropskih standarda koji su tada važili, a nakon toga su doneseni novi.

S druge strane, iz Agencija za akreditaciju visokoškolskih ustanova Republike Srpske (HEAA) kažu za Al Jazeeru da za njih sporna Odluka o normama kojima se određuju minimalni standardi u području visokog obrazovanja nikako nije uslov za prijem u ENQA-u.

 “Naglašavamo da Agencija, koja u svom nazivu ima misiju da razvija visoko obrazovanje i da se bavi osiguranjem kvaliteta, ne radi u skladu sa zakonskim nadležnostima već nastoji da donošenjem sporne Odluka o normama kojima se određuju minimalni standardi u području visokog obrazovanja, preuzme nadležnosti Republike Srpske,  kantona i Brčko distrikta u oblasti akreditacije.  Samim tim, Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH osporava i negira Ustavom definisane nadležnosti i sama vještački blokira svoj rad, kako bi ostvarila određene političke ciljeve“, ističu iz HEAA-e.

Proces akreditacije

Direktor HEA-e Halilović nam je i objasnio kako teče proces akreditacije visokoškolskih ustanova i koje su nadležnosti entiteta, odnosno kantona.

“Akreditacija započinje predajom univerzitetskih izvještaja i drugih dokumenata potrebnih za uvid u Komisije u rad univerziteta, odnosno visokoškolskih ustanova. Ti se dokumenti predaju nadležnoj obrazovnoj vlasti, to jeste na onom prostoru na kojem se univerzitet nalazi. Nakon toga ministarstvo prosljeđuje taj materijal HEA-i i zajedno s tim materijalom daje prijedlog članova Komisije koji će ići u akreditaciju visokoškolske ustanove. Nakon što dobije materijal, Agencija formira Komisiju za akreditaciju visokoškolske ustanove, dogovora način rada i upoznaje Komisiju sa dokumentima po kojima treba raditi za vrijeme posjete odgovarajućem univerzitetu. Komisija ih onda obavještava koliko ta posjeta može da traje i daje potrebne instrukcije glede sadržaja njihovog izvještaja kojeg trebaju dostaviti HEA-i najdalje jedan mjesec nakon završene posjete. Kada Agencija dobije izvještaj, ona ga ocjenjuje. Ako je sve u redu, Agencija nakon toga daje preporuku nadležnoj obrazovnoj vlasti – ministarstvu kantona, odnosno Republike Srpske da daju rješenje o akreditaciji za tu visokoškolsku ustanovu. Nakon dobijanja tog rješenja, mi to ponovno dobijamo i ocjenjujemo ga. Ako je nepotpuno, Agencija ga vraća nadležnom ministarstvu kako bi ga ono ispravilo. Kao zadnji korak, vrši se upis visokoškolske ustanove u državni registar akreditovanih ustanova. Taj upis vrši isključivo HEA.“

Navode da Agencija za akreditaciju visokoškolskih ustanova i Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske rade u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju Republike Srpske i da “tu ne postoji druga opcija“.

“Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta  uslovljava nastavak procesa akreditacije donošenjem sporne Odluke, što može imati veoma negativne posljedice po visokoškolske ustanove i studente u BiH.  Pri tome Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta  odbija da primjenjuje važeću Odluku o normama koja postoji  i na snazi je do usvajanja revidirane Odluke. Rukovodstvo Agencije za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH neće da primjenjuje važeći dokument, već pritiscima pokušava izdejstvovati usvajanje nezakonite Odluke i prenijeti nadležnost u području visokog obrazovanja sa Republike Srpske, kantona i Brčko distrikta na nivo BiH. Još jednom podsjećamo da ustavna nadležnost nad obrazovanjem pripada Republici Srpskoj, kantonalnim ministarstvima i Brčko distriktu BiH“.

Što se tiče rješavanja situacije i konstruktivnog prijedloga teksta Odluke o normama koja bi bila prihvatljiva svima, navode iz HEAA-e, njeni predstavnici su zajednički sa predstavnicima HEA-e u više navrata radili na tekstu ovog dokumenta. 

“Međutim, čim se tekst Odluke o normama uskladi sa zakonskim nadležnostima institucija koje provode proces akreditacije u BiH (Agencija za akreditaciju visokoškolskih ustanova Republike Srpske, kantonalna ministarstva, Odjeljenje za obrazovanje Brčko distrikta BiH), rukovodstvo Agencije za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH odbija da prihvati predloženi tekst. Tekst Odluke o normama koji i dalje predlažu institucije nadležne za obrazovanje u Republici Srpskoj je tekst koji u potpunosti prati Evropske standarde i smjernicama za osiguranje kvaliteta u Evropskom prostoru visokog obrazovanja (ESG) s jedne strane, i nadležnosti u oblasti akreditacije s druge strane“, ističu iz HEAA-e.

Akreditacije bi dobile na kvalitetu

HEAA je , kako navode, zajedno sa svim visokoškolskim ustanovama iz entiteta Republike Srpske usvojila zajednički stav.

“Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH u zadnjih godinu dana ne upisuje akreditovane visokoškolske ustanove iz Republike Srpske u svoj registar, te na taj  način diskriminišu akreditovane visokoškolske ustanove u RS. O tome je upoznata i Institucija Ombudsmana za ljudska prava BiH koja je je postupanje Agencije za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta BiH takođe okarakterisala kao diskriminaciju“, tvrde oni.

Rektor Univerziteta u Sarajevu Rifat Škrijelj kaže za Al Jazeeru da bi članstvo HEA-e u ENQA-i bila garancija usaglašenosti sa evropskim kriterijima.

“To bi značilo da akreditacije koje bi naša Agencija izdavala i koje će izdavati svojim visokoškolskim ustanovama iz BiH imale dodatnu težinu u smislu kvaliteta, jer bi iza takvih ocjena koje daje naša Agencija stajao provjeren evropski sistem visokog obrazovanja u smislu saglašenosti  kriterija i valorizacije naših univerziteta u BiH“, ističe on.

To bi značilo, zaključuje Škrijelj, da bi se od bh. univerziteta tražilo ispunjenje takvih kriterija kako bi mogli opstati i funkcionirati na tržištu visokog obrazovanja.

Izvor: Al Jazeera


Povezane

Bosna i Hercegovina je jedna od rijetkih evropskih zemalja koja nije član evropske asocijacije za osiguranje kvaliteta u visokom obrazovanju. Iz nadležne Agencije za razvoj visokog obrazovanja BiH tvrde da njen Upravni odbor, zbog političkih razloga, ne realizuje ključnu preporuku evropske asocijacije. U međuvremenu, stručnjaci upozoravaju na posljedice.

Novi Zakon o visokom obrazovanju jučer je usvojen na Skupštini Kantona Sarajevo nakon što je nekoliko puta skidan s dnevnog reda zbog neusaglašavanja stavova Vlade Kantona Sarajevo i Senata Univerziteta u Sarajevu. Između ostalog, uvodi i trezorsko poslovanje na Univerzitetu u Sarajevu od 2019. godine. Dio profesora smatra da pojedine odredbe zakona vode ka ukidanju […]

Više iz rubrike TEME
POPULARNO