Rat u Siriji: Izložbeni salon ruskog oružja

Piše: Mansur Mirovalev

Izgledalo je kao epizoda iz Hladnog rata. Tenk T-90, jedno od najnaprednijih ruskih borbenih vozila, pogodio je američki „tenk ubica“ – navodeći projektil BGM-71 TOW.

Tenk je izdržao eksploziju, sličnu udaru groma, nije se zapalio, a jedan od članova posade brzo je izašao iz kupole.

U ovom događaju su se možda koristila oružja hladnoratovskih rivala, ali se on desio u sirijskom Halepu u februaru. Tenkom su upravljali pripadnici sirijske vojske, dok je projektil TOW ispalila Brigada planinskih sokolova, opozicijska grupa koja je dobila TOW iz Saudijske Arabije ili direktno od CIA-e, navodi vojni analitičar.

Cijela epizoda je bila „prilika da se vidi šta se desi kada se najnaprednije oružje dvije svjetske sile silovito sudari na Bliskom istoku“, napisao je Robert Beckhusen za magazin National Interest.

Bila je i odlična reklama za ruske proizvođače naoružanja.

Kremlj je objavio kako je potrošio skoro pola milijarde dolara na vojnu operaciju u Siriji koja je počela u septembru i traje i dalje uprkos reklamiranom djelimičnom povlačenju prošlog mjeseca.

No, Moskva bi mogla daleko više zaraditi nakon što cijeli svijet vidi oružje napravljeno u Rusiji, staro i novo, testirano u borbi ruskih zračnih jedinica ili pripadnika vojske sirijskog predsjednika Bashara al-Assada na terenu.

„Ovo je ogromna reklama i Rusija očekuje nove narudžbe vrijedne desetke milijardi dolara“, za Al Jazeeru je kazao Aleksandar Markov, politički analitičar i član ruskog Vijeća o stranoj i odbrambenoj politici.

„Stotine eksperata iz kompanija koje proizvode oružje su bili tamo i testirali svoje sisteme u borbenom okruženju.“

Pokazivanje dobara

Rat u Siriji je pomogao Moskvi da ojača status velikog proizvođača i izvoznika oružja, a već je drugi najveći, nakon Sjedinjenih Američkih Država.

A to su dobre vijesti za predsjednika Vladimira Putna u vrijeme sve dublje ekonomske krize izazvane niskim cijenama nafte, padom rublje i zapadnim sankcijama nametnutim zbog ruskih akcija u Ukrajini.

Sirijska operacija je pružila „odličnu priliku za pokazivanje dobara“, za Al Jazeeru je kazao Ruslan Puhov, direktor moskovskog Centra za analizu strategija i tehnologija.

Operacija je osigurala priliku za testiranje u borbi „vojnih sistema posljednje generacije koje Rusija nije mogla provjeriti u vojnim uvjetima – riječ je o veoma preciznom oružju, projektilima, helikopterima, avionima i krstarećim raketama“, navodi on.

Dnevni list Kommersant prošle sedmice je objavio, citirajući izvore iz Kremlja i vojne analitičare, kako će „marketinški efekt“ sirijskog sukoba povećati rusku prodaju oružja za sedam milijardi dolara.

Alžir je već kupio tuce borbenih bombardera Suhoj Su-32, verziju za izvoz aviona Su-34 koji se pokazao smrtonosno efikasnim u Siriji. Nove letjelice će zamijeniti zastarjelu alžirsku flotu ruskih aviona MiG-25.

Promjena sklonosti

Pakistan, Vijetnam, Indonezija i brojne latinoameričke nacije jedva čekaju kupiti što više bombardera i helikoptera, ali žele kupiti i više od letjelica koje su kičma ruskog izvoza naoružanja od propasti Sovjetskog saveza 1991. godine.

Njihove sklonosti sada su postale ruske stanice za blokiranje komunikacija, projektili S-400, tenkovi, sistemi zračne odbrane, ručno naoružanje, pa čak i podmornice koje su testirane u sirijskim borbama.

„Sistem sklonosti se promijenio“, navodi za Al Jazeeru odbrambeni analitičar Anatolij Ciganok.

Čak i članice NATO-a, poput Grčke, pokazuju oprezan interes za rusko naoružanje, dodaje on.

Podaci o prodaji pokazuju promjene.

Tokom 2015. godine, ruski izvoz naoružanja dostigao je rekord od 14,5 milijardi dolara zbog njegove „pouzdanosti i visoke efikasnosti“, kazao je predsjednik Putin krajem marta. Cifra je više od očekivanog i strane narudžbe za rusko naoružanje premašile su 56 milijardi dolara, dodao je Putin tokom obraćanja zvaničnicima odbrane.

U očitom pokušaju impresioniranja Zapada i ostatka svijeta – te da zadovolji Putina – rusko Ministarstvo odbrane pokazalo je nešto od sofisticiranog naoružanja koje nije na prodaju i čije korištenje u Siriji nije bilo neophodno.

Na Putinov 63. rođendan, 7. oktobra 2015. godine, četiri ruska borbena broda lansirala su krstareće projektile dugog dometa koji su pogodili 11 meta u Siriji – udaljenost je iznosila više od 1.500 kilometara. U decembru, ruska podmornica u Sredozemnom moru ispalila je slične krstareće projektile na mete u sirijskoj provinciji Raqqa.

Žestoke reforme

Naravno, korištenje ovog naoružanja – kao i nevjerovatno efikasna koordinacija Moskve svojom vojnom intervencijom – bilo bi nemoguće bez serije žestokih vojnih reformi u Putinovoj Rusiji.

Tokom 2008. godine je Rusija vodila i dobila petodnevni rat protiv nekadašnje članice SSSR-a Gruzije zbog otcjepljene provincije Južne Osetije. Uprkos naizgled pobjedničke deklaracije nezavisnosti Južne Osetije, Kremlj je shvatio da njegove kopnene i zračne jedinice nisu dobro odradile posao.

Reforme je poveo ruski prvi „civilni“ ministar odbrane Anatolij Serdjukov koji je nekada bio vlasnik radionice namještaja i slučajno bio zet bivšeg premijera.

Uprkos žestokom otporu ostarjelih generala, Serdjukov je otpustio nekoliko zvaničnika odbrane i obavještajnih službi, te se riješio na stotine hiljada oficira i vojnika, premda na kraju nije uspio okončati sistem obaveznog vojnog roka koji je decenijama užasavao mlade Ruse zbog veoma rasprostranjenih zlostavljanja u sklopu inicijacije i fizičke obuke.

Serdjukov je također eliminirao veliki broj vojnih instalacija, naročito na zapadu Rusije gdje su bile ukorijenjene decenijama od Hladnog rata.

Serdjukov je dobio otkaz 2012. zbog korupcionaškog skandala i, navodno, vanbračne afere sa potčinjenom osobom. No, rezultati njegovih reformi vidljivi su tokom munjevitog ruskog preuzimanja Krima (što je prošlo skoro bez ikakvog krvoprolića), te naravno tokom sirijske kampanje.

„Zapad je bio šokiran“, kaže analitičar Ciganok.

Izvor: Al Jazeera