Zašto Arapi nemaju korist od uspona muslimana na Zapadu

Prije nedavne krize u Gazi bilo je naznaka da se mijenja pogled Zapada na pravedne ciljeve Arapa, među kojima je najistaknutiji, naravno, palestinski.

Barem je to bilo vidljivo kada je riječ o ulasku islama, u njegovoj zapadnoj verziji, u preoblikovanje političkog i kulturnog krajolika zapadnog svijeta.

Ko bi vjerovao, naprimjer, da Ralph Brinkhaus, voditelj parlamentarne grupe konzervativne Kršćansko-demokratske unije, neće u intervjuu za internetsku stranicu “Idea” isključiti mogućnost da musliman preuzme vodstvo stranke i poziciju kancelara 2030. godine, što je najviša politička pozicija u Njemačkoj?

Ili da će u maju 2024. španska zamjenica premijera Yolanda Diaz reći: “Od rijeke do mora, Palestina će biti slobodna”, kao da je palestinska aktivistica.

Prvi model nije odvojen od drugog jer oba nose važnu simboličku težinu na „šokantne“ transformacije u zapadnom političkom društvu: političku zastupljenost muslimana u Evropi i ono što će iz toga prirodno proizaći, u smislu „pristrasnosti“ – boljih ili barem relativnih – u korist palestinske stvari s jedne strane, a s druge, eksplicitni i direktni sukob s čvrstim blokom cionističkog lobija, koji je decenijama dominirao svim institucijama oblikovanja javnog mnijenja i važnim odlukama o bliskoistočnim pitanjima.

Arapski svijet sjedi i gleda

Zapad se mijenja – demografski, kulturno i posljedično politički – zbog prisutnosti druge verzije Istoka: muslimana Evrope i Amerike. To nije samo dekorativni element na marginama političkog djelovanja, već u samom njegovom srcu. Ipak, arapska reakcija bila je ograničena na sjedenje sa strane kao posmatrača.

Ne znam jesu li Arapi iznenada otkrili da je Evropa, koja je bila isključivo za „darvinističkog“ ili „superbijelog“ čovjeka, izgubila samopouzdanje u svoj monopol nad svijetom i svojim interesima zbog partnera koji joj je došao ili iznikao iz njene jezgre, koji može biti duga ruka Arapa unutar institucija međunarodnog i regionalnog odlučivanja, oslobađajući arapski svijet većeg dijela nepravde i štete tokom barem posljednjih pet decenija.

Evropa, nekada bez islamskog glasa, sada se može pohvaliti s otprilike jedanaest političkih stranaka koje su osnovali muslimani ili su se uglavnom sastojale od muslimanskih članova. Te su stranke osnovane u zemljama poput Francuske (Stranka za jednakost i pravdu, PEJ, i Francuska unija muslimanskih demokrata, UDMF), Austrije (Stranka nove budućnosti, NBZ), Nizozemske (Denk stranka, koja je osvojila tri mjesta u parlamentu), Španije (Koalicija za Melillu), Bugarske (nekoliko stranaka s muslimanskom većinom), Grčke (Stranka za prijateljstvo, jednakost i mir) i Finske (Finska islamska stranka, Suomen islamilainen puolue).

Te su stranke ostale zaokupljene svojim unutrašnjim prioritetima i brigama, poput borbe protiv “islamofobije” i diskriminacije muslimana u Evropi, a arapski politički kapital nije imao koristi od njih kao političkih platformi koje podstiču dijalog Arapa i Zapada ili kao lobističkih grupa koje odgovaraju na američke proizraelske metode lobiranja u Evropi.

Možda bi se mogli osloniti na iskustvo ELNET-a, proizraelske lobističke mreže u Evropi osnovane 2007. godine. Zapošljavaju desetke ljudi i imaju šest evropskih ureda (Pariz, Berlin, Brisel, London, Varšava i Rim), uz sjedište u Tel Avivu i podružnicu u New Yorku. ELNET je privukao bogate Evropljane koji simpatiziraju Izrael i podstakao ih na učešće u kampanjama političke potrošnje u stilu američkog AIPAC-a, a istovremeno je razvio i druge oblike utjecaja, poput potpuno plaćenih putovanja političara u Izrael.

Zatvoreni arapski budžeti

Također je vrijedno napomenuti da od početka dvadesetog stoljeća arapski svijet nije imao koristi od evropskih utjecajnih osoba koje su prešle na islam, poput Sir Marmadukea Pickthalla, engleskog romanopisca, putopisca i islamskog učenjaka koji je prešao na islam 1917. godine i Renea Guenona, istaknutog francuskog mislioca i filozofa, koji je prešao na islam 1912. godine, a kasnije se preselio u Kairo.

Slično tome, Martin Lings, engleski naučnik, orijentalist i autor koji je radio u Britanskom muzeju i Britanskoj biblioteci, bio je pod utjecajem Renea Guenona, koji je prešao na islam i napisao djelo Muhammed: Njegov život temeljen na najranijim izvorima, koje se smatra jednom od najboljih modernih biografija poslanika Muhameda, a. s, na engleskom jeziku. Roger Garaudy, poznati francuski filozof i bivši visokopozicionirani član Francuske komunističke partije, također je prešao na islam 1980-ih.

Neiskorištavanje energije ponuđene Arapima nastavilo se sve do posljednje decenije ovog stoljeća, budući da široka islamska zastupljenost u zakonodavnim i izvršnim institucijama u evropskim glavnim gradovima nije bila politički ili pravno iskorištena, niti je pretvorena u kišobran za zapadne emocije prema arapskim apelima.

Muslimani su dostigli visoke ministarske položaje i preuzeli ulogu gradonačelnika u evropskim gradovima značajne političke i demografske težine, utječući na lokalne i nacionalne izborne rezultate. U međuvremenu, arapski budžeti u vezi s tom institucionalnom podrškom iz samog srca i jezgre Evrope, ostali su hladni poput londonske ili pariske zime.

Situacija nije bila mnogo drugačija na suprotnoj strani Atlantika. Gallupovo najnovije ažuriranje, objavljeno 27. februara 2026, navodi da su od 2001. do 2025. Izraelci zadržali značajnu prednost u američkim simpatijama za Bliski Istok, s prosječnom razlikom između 2001. i 2018. od 43 boda.

Međutim, javno mnijenje počelo je erodirati 2019, godinama prije Hamasovog napada na Izrael 7. oktobra 2023. i kasnijeg rata u Gazi. Kumulativni učinak postepenih promjena u američkim stavovima od tada je doveo do pada simpatija prema Izraelcima.

To se poklopilo s periodom u kojem je Gaza postala ozbiljan politički teret za tadašnjeg američkog predsjednika Joea Bidena, uoči predsjedničkih izbora 2024. godine. Nakon što je Biden odustao od predsjedničke utrke i podržao svoju potpredsjednicu Kamalu Harris, pitanje Gaze nastavilo je predstavljati važan izazov u predsjedničkoj utrci. To je čak postalo centralno pitanje u anketama javnog mnijenja, nakon širenja protesta zbog direktnog učešća SAD-a u ratu istrebljenja, koji je vodio cionistički entitet.

Različiti interesi

U tom kontekstu, bio sam iznenađen kada je 20. augusta 2026. Vijeće za američko-islamske odnose (CAIR) objavilo „Imenik izabranih muslimanskih zvaničnika za 2026. godinu“, koji dokumentira rekordan broj 255 izabranih muslimanskih zvaničnika koji služe u 26 država i na gotovo svim nivoima vlasti.

Centar je samo pratio i dokumentirao, a u njegovoj izjavi nije bilo nikakve reference na bilo kakav oblik arapskog političkog ulaganja u ovaj novi američki islamski pokret mladih, kao kulturnog i političkog posrednika koji prenosi arapsku bol ispod ruševina razorene Gaze u prvi plan američke scene, rame uz rame s tamošnjim cionističkim lobijem.

U svojoj knjizi Arapski lobi: Skriveni savez koji potkopava američke interese na Bliskom Istoku, Mitchell Bard pokušao je dokazati postojanje „arapskog lobija“ u SAD-u. Njegove su riječi retoričke, nejasne i labave, ograničene na iznošenje optužbi protiv onoga što je opisao kao “brojne skrivene i neslužbene kanale” koji rade u korist Arapa, bez navođenja njihovih imena.

Izraz “arapski lobi” je obmanjujući, jer je teško govoriti o ujedinjenim “grupama za pritisak”, koje rade u korist 22 arapske zemlje s različitim političkim i strateškim interesima.

Ako je neuspjeh u uspostavljanju ujedinjenog i utjecajnog “arapskog lobija” na Zapadu – slično drugim utjecajnim etničkim grupama za vršenje pritiska – posljedica kombinacije dubokih geopolitičkih podjela, različitih identiteta arapskih zajednica u dijaspori, oslanjanja na plaćene ugovorne kompanije umjesto na mobilizaciju naroda na lokalnom nivou, kao i nepovoljne zapadne političke klime, onda postoji još jedan razlog za nedostatak entuzijazma među Arapima da uđu u ono što se naziva “nauka budućnosti” ili studije budućnosti – nauka koja se bavi “vjerovatnim i mogućim”.

Za razliku od te arapske/islamske apatije, budućnost Evrope, s rastućom prisutnošću simboličkog islama i njegovim prevođenjem – u stvarnosti – u veliku i utjecajnu političku polugu, bila je predmet budućih studija koje su proveli evropski i američki mislioci, poput Amerikanca Daniela Pipesa, Italijanke Oriane Fallaci, Amerikanca Ralpha Petera i Kanađanina Marka Steina.

To su studije koje su uspostavile desničarsko populističko okruženje koje ometa sve arapske težnje i snove o preseljenju s “margina” svijeta u njegovu “jezgru” formiranjem interesnih grupa koje mogu biti dio struktura moći od sjeverne i zapadne Evrope, pa sve do SAD-a.

Stavovi izneseni u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno urednički stav Al Jazeere.