Šta je naredno za pokret Alekseja Navaljnija?

Zatvoreni opozicioni lider još je u stanju navesti desetke hiljada ljudi da izađu na ulice, ali veći ustanak protiv Putina nije vjerovatan.

Demonstranta odvode policajci tokom skupa u znak podrške za zatvorenog ruskog opozicionog političara Alekseja Navaljnija u Sankt Petersburgu, u Rusiji, 21. aprila 2021. Foto: REUTERS/Anton Vaganov

Dvadesetog aprila su deseci hiljada ljudi širom Rusije protestovali protiv zatvaranja opozicionog lidera Alekseja Navaljnija. Navaljni je uhapšen u januaru, kada se vratio u Moskvu nakon što je proveo nekoliko mjeseci u Njemačkoj, gdje se oporavljao od napada trovanjem, za koji krivi ruske vlasti. Štrajkuje glađu protekle tri sedmice i vjeruje se da je u kritičnom stanju.

Na proteste koji su širom države održani u srijedu vlasti su odgovorile proglasivši ih ilegalnim i uhapsivši više od 1.700 demonstranata. Prijetili su i da će Navaljnijevu Antikorupcijsku fondaciju i njegovu mrežu regionalnih ureda proglasiti “ekstremističkim organizacijama“.

Nekada ruski predsjednik Vladimir Putin nije trebao zabranjivati svaki opozicioni skup, hapsiti hiljade demonstranata ili trovati svoje političke rivale. Ali danas je Putin u odbrambenom stavu, kako je pokazao nagli porast potpuno nove represije.

Tokom proteklih deset godina, Navaljni je izgradio najmoćniju i dobro organizovanu rusku opozicionu mrežu, koja sada obuhvata sve ključne regije ove prostrane države. Ali veliki domet ovog pokreta nije vezan samo za Navaljnija i njegove liderske sposobnosti. On također odražava tektonsku socijalnu promjenu koja se desila u ruskom društvu u proteklim godinama.

Nikada ranije, još od pada komunizma 1991, nije toliki broj Rusa, od kojih su mnogi u ranim 20-im, bio spreman prkositi veoma stvarnoj prijetnji nasilja i zatvora.

Tokom većeg dijela dvije decenije Putinove vladavine, većina Rusa je prioritet dala stabilnosti nad progresom. Od 2017, međutim, Rusi izražavaju jasnu želju za promjenom, kako se vidi iz rezultata različitih anketa. I Putin je priznao ovaj zahtjev u opaskama posvećenim otvaranju nove izborne sezone u februaru.

Najznačajniji znak Putinovog očaja da suzbije ovu novu želju za promjenom ogleda se u pokušaju njegove vlade da klasificira Navaljnijev pokret kao ekstremističku organizaciju. Takav potez ne samo da bi kriminalizirao milione aktivnih i pasivnih Navaljnijevih pristalica, već bi bio i udar na osnovna prava i slobode Rusa. Efikasna restrikcija se teško može postići bez uvođenja ozbiljnih ograničenja na internet, budući da se ovom operacijom uglavnom upravlja iz vana. To bi potpuno promijenilo prirodu Putinove države. Masovna represija i izolacija od ostatka svijeta nikada nisu bili dio neformalnog društvenog ugovora između Putina i naroda Rusije. Rusi naprosto ne žele ovako da žive.

Represija je Putinova mjera za krajnju nuždu. Kako je njegovo obraćanje o stanju nacije u srijedu pokazalo, on nema ništa novo za reći, ništa s čim bi inspirisao naciju. Nije nezamislivo da će pokušati izvesti novi geopolitički trik, kao što je ponovno ujedinjenje Rusije i Bjelorusije (zlosutni sastanak između Putina i bjeloruskog lidera Aleksandra Lukašenka bio je u toku u vrijeme kada je ovaj članak objavljen). No male su šanse da bi to proizvelo bilo šta slično čarobnom efektu koji je pripajanje Krima imalo na podršku javnosti 2014.

Umjesto inspiracije, njegova konfrontacija sa Zapadom i sve represivniji stil vladanja državom uzrokuju strah i anksioznost u ruskom društvu. Anketa koju je radio Levada Centre u martu pokazala je da se broj Rusa koji stalno strahuju od novog svjetskog rata gotovo udvostručio od 2008, dostigavši 62 posto. Ista anketa je također pokazala da je broj ljudi koji strahuju od masovne represije narastao sa 17 posto u 2008. na 52 posto danas.

Ali ruskoj opoziciji također nedostaje velika prijemčiva ideja – san koji bi milioni ljudi željeli slijediti. U 1917. to je bilo društvo slobodno od socijalne podjele i iskorištavanja. U 1991. to je bio povratak na političku i ekonomsku normalnost nakon sedam decenija toltalitarizma. Tokom ukrajinske Majdanske revolucije 2014, bila je to integracija u Evropsku uniju. U ponudi današnje Rusije ne postoji ništa toliko moćno.

Navaljni je izgradio svoj pokret na antikorupcijskim sloganima. Stošesnaest miliona pregleda njegovog videa na YouTubeu koji razotkriva Putinovu luksuznu vilu na Crnom moru sugeriše da njegova antikorupcijska agenda ima veoma značajan utjecaj. Ona zaista privlači ljude da izađu na ulice. Ali do sada ne u ciframa dovoljnim da se započne revolucija ili donese bilo kakva značajna promjena.

Teško je tvrditi da je korupcija na visokom nivou u Rusiji neobična pojava, ali Rusi se obično ne sreću s velikom korupcijom u svakodnevnom životu. Zapravo je tokom Putinovih godina na vlasti veliki dio sitne korupcije eliminisan kroz pojednostavljivanje i digitalizaciju interakcija građana i države. Pohlepni saobraćajni policajci su uglavnom zamijenjeni kamerama. Vladine usluge se provode ili online ili u ušminkanim centrima otvorenog plana, gdje birokrat ima znatno reduciranu šansu da primi mito.

Od svoje predsjedničke kampanje 2018, Navaljni je pomjerio svoju agendu ulijevo, naglašavajući probleme socijalne nepravde i rastućeg jaza između bogatih i siromašnih. Njegov pokret je pokrenuo sindikate nastavnika i zdravstvenih radnika kako bi okupio podršku među dvije najveće grupe ozbiljno potplaćenih radnika iz državnog sektora.

Pa ipak, Navaljnijevoj „Prelijepoj Rusiji budućnosti“ – naslov njegovog predsjedničkog programa iz 2018. koji je postao ime široke upotrebe – i dalje nedostaju specifični obrisi, posebno geopolitički.

Inherentna manjkavost ruskog opozicionog pokreta i njena glavna razlika od bilo kojeg drugog liberalnog pokreta u istočnoj Evropi je njena nesposobnost da ponudi održiv projekat za potpunu integraciju u Evropu.

Ruski opozicioni političari, kao što je ubijeni Boris Njemcov, jesu pokušali staviti integraciju u EU u plan i program. Ali realistična procjena je uvijek bila da će široko rasprostranjena rusofobija i neznanje o ruskim socijalnim i čak geografskim prilikama, kao što je veliki dio ruske populacije koji živi u geografskoj Evropi, ostati nepremostiva prepreka barem do posljednjih dana generacije iz Hladnog rata.

Revolucije u Ukrajini i Gruziji su ovisile o obećanju evropske integracije. Rusi se ne razlikuju od drugih stanovnika istočne Evrope u prihvatanju superiornosti zapadnjačkog političkog modela, ali ne mogu se nadati ničemu od tog. To ne bi bio slučaj da je Zapad odabrao sinhroniziranu integraciju postsovjetskih država koja bi spriječila sukobe kao što je onaj koji sada bjesni u ukrajinskom Donbasu. Umjesto tog je odabrala ono što mnogi Rusi doživljavaju kao taktiku zavadi pa vladaj u postsovjetskom prostoru, s ciljem suzbijanja Rusije, bila ona autoritarna ili demokratska.

Poitički izbori koje Rusi prave većinom potječu od njihovih iskustava nakon pada Sovjetskog saveza 1990-ih. Nedavno objavljeni članak u New York Timesu o Putinovom lošem upravljanju krizom zbog COVID-19, zbog čega imaju neku od najgorih stopa smrtnosti na svijetu, sadržavao je nevjerovatan površan podatak: pretjerane stope smrtnosti pripisane metežu iz 1990-ih i dalje značajno premašuju one pripisane pandemiji.

Na osnovu ovih iskustava, Rusi mogu realistično zaključiti da će ih uspješna antiputinovska revolucija vjerovatno gurnuti u novi krug jada, dok će se ignoratski i trijumfalni Zapad podsmijavati zbog dodatne dezintegracije njihove države.

Ovo, zajedno sa suštinskim neuspjehom ukrajinske Majdanske revolucije da razvrgne oligarhijsku mafijašku državu, služi kao glavni faktor odvraćanja antiputinovskog ustanka. Veoma temeljita revizija ruske strategije od strane SAD-a i EU mogla bi promijeniti te stavove. Ali pitanje je žele li zapadnjački političari istinsku demokratsku Rusiju, ili postojanje „zlog carstva“ na istoku najbolje služi njihovim ličnim planovima.

Izvor: Al Jazeera


Povezane

Ruski opozicionar treću sedmicu štrajkuje glađu, u znak protesta što mu zatvorske vlasti ne dozvoljavaju da ga pregleda privatni ljekar, zbog bolova u leđima i gubitka osjećaja u nogama.

Published On 19 Apr 2021
Više iz rubrike Piše
POPULARNO