Priznajem sud samo mog entiteta

Da li iko zna šta se krije iza 'strukturalnog dijaloga' a odnosi se na reformu pravosuđa u BiH?, piše autor (Al Jazeera)

Piše: Mladen Mirosavljević

Zamislite naš svakodnevni život, pogotovo onaj medijski, bez jezičkih kovanica kao što su SIPA, OHR, SFOR, mehanizam koordinacije i strukturalni dijalog. Da li, recimo, iko zna šta se krije iza onog što se odavno odomaćilo kao “strukturalni dijalog” a odnosi se na reformu pravosuđa u Bosni i Hercegovini? Entitetski i državni ministri pravde te predsjednik Pravosudne komisije Brčko distrikta usaglasili su u septembru prošle godine na ministarskom sastanku u Briselu stav da reforma pravosuđa bude pokrenuta na osnovu nacrta zakona o sudovima Bosne i Hercegovine, koji je predložilo Ministarstvo pravde bh. entiteta Republika Srpska.

Evropska komisija je tada saopštila da su se ministri saglasili da potpišu protokol i da rade na reformi pravosuđa, a da prioritet bude nivo Bosne i Hercegovine, odnosno Sud, Tužilaštvo i Visoki sudski i tužilački savjet. U okviru “strukturalnog dijaloga”, formirana je podgrupa za pravosuđe, sa zadatkom da analizira dva koncepta zakona o sudovima Bosne i Hercegovine. Jedan koncept je iz 2013. godine i njegov predlagač je državno Ministarstvo pravde, a drugi je prošle godine, na osnovu protokola iz Brisela, predložilo Ministarstvo pravde Republike Srpske. Radnoj grupi je ostalo da završi najteži dio posla, a to je pitanje nadležnosti Suda Bosne i Hercegovine.

Da li iko zna šta se krije iza ‘strukturalnog dijaloga’ a odnosi se na reformu pravosuđa u Bosni i Hercegovini?

Osnovni princip koji zagovaraju pregovarači iz Republike Srpske je da Sud Bosne i Hercegovine nema ingerencije nad entitetskim sudovima. Posljednja instanca u entitetskim sudovima su vrhovni sudovi, koji odlučuju o redovnim i vanrednim pravnim sredstvima i takve odluke mogu biti predmet preispitivanja samo kod Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, ili Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu, pod uslovom da su iscrpljena sva pravna sredstva kod entitetskih sudova i da se radi o povredi ljudskih prava. Prema zakonskom rješenju koje je ponuđeno iz Republike Srpske, stvarna nadležnost Suda Bosne i Hercegovine je za krivična djela utvrđena isključivo Krivičnim zakonom Bosne i Hercegovine i drugim zakonima koje je usvojila Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine.

‘Šta hoće Sud i Tužilaštvo BiH?’

“Za Republiku Srpsku je neprihvatljiv institut takozvane proširene nadležnosti Suda Bosne i Hercegovine. Zakon o Sudu Bosne i Hercegovine treba gledati kao organizacioni zakon, u kojem je Sud Bosne i Hercegovine nadležan za krivična djela koja su propisana zakonima koje je usvojila Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine. Mislim da će biti potrebe za izmjenama Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine i entiteta. To je dobar pristup i to bi potvrdilo uspjeh strukturalnog dijaloga u ovoj fazi”, izjavio je ministar pravde Republike Srpske Anton Kasipović, koji se nada da će dogovor biti postignut.

Rješavanju problema iz oblasti pravosuđa tu, međutim, nije kraj, jer je na stolu mnogo drugih pitanja, ali je ovo ključno i pitanje je svih pitanja, koje je za vladajuću koaliciju iz Republike Srpske važnije od bilo kakvog najavljenog referenduma o pravosuđu. Ono je to naročito postalo nakon hapšenja lidera Saveza za bolju budućnost Bosne i Hercegovine Fahrudina Radončića, vlasnika Pavlović banke Slobodana Pavlovića i najave i kuloarskih govorkanja o mogućim hapšenjima i procesuiranju direktorice Agencije za bankarstvo Republike Srpske Slavice Injac i potpredsjednika Saveza nezavisnih socijaldemokrata i bivšeg ministra u Savjetu ministara Bosne i Hercegovine, a sadašnjeg poslanika u državnom Parlamentu Nikole Špirića, a licitira se i sa još nekim imenima itekako uticajnim u Bosni i Hercegovini.

Kasipović: Za Republiku Srpsku je neprihvatljiv institut proširene nadležnosti Suda Bosne i Hercegovine.

Da apsolutno ne postoji dilema koje je to temeljno pitanje oko kojeg će se voditi odlučujuća bitka, i po svaku cijenu, dao je do znanja i predsjednik Republike Srpske i najzainteresovanija osoba u Bosni i Hercegovini za ovo pitanje – Milorad Dodik. “Za nas ne bi predstavljali problem Sud i Tužilaštvo Bosne i Hercegovine na nivou Bosne i Hercegovine i dali bismo svoju saglasnost kada bi ih sveli na ono što oni treba da budu – tužilaštvo i sud koji bi se bavili pitanjima terorizma, ratnih zločina, regionalnog privrednog i drugog kriminala i da procesuiraju po zakonima koje ima ovlaštenja da donosi Bosna i Hercegovina”, izjavio je Dodik.

Način na koji bi moglo da bude riješeno ovo pitanje jeste da nema nikakvog zadiranja u nadležnosti nižih nivoa pravosuđa. “Sadašnju strukturu treba riješiti na način da bude formiran drugostepeni sud, kao apelacioni sud, koji bi imao sjedište u Banjoj Luci i time bi riješili strukturu koja bi mogla da zadovolji sve”, kategoričan je Dodik.

Obračun ‘sa mislećim Srbima’

On pri tome nimalo ne ostavlja mjesta za dilemu ko treba da vodi pomenuti dijalog i dalje istrajavajući, i neprestano produbljujući tezu, da Savez za promjene iz Republike Srpske, koji je u ovom bh. entitetu opozicija, a na nivou Bosne i Hercegovine učestvuje u vlasti, u tome ne može učestvovati, jer je “izdajnički”, dakle neprijateljski. Zato se opoziciji ne želi priznati ništa kao pozitivno i zato se toliko istrajava i na neprihvatanju “mehanizma koordinacije”. Dodik nema dileme ni o sadašnjim hapšenjima, kao i o špekulacijama o nekim drugim istragama.

Radončićevo hapšenje je okvalifikovao kao politički čin, koji će se na kraju pokazati neuspješnim, a punu podršku je dao i Slobodanu Pavloviću, lično učestvujući na skupu podrške u Bijeljini uhapšenima iz Pavlović banke. Dodik je izjavio da se pokazalo da je hapšenje Pavlovića i zaposlenih u banci politički motivisana priča, koja je bila usmjerena na to da se uruši ta banka. U saopštenju sa sjednice Izvršnog komiteta SNSD-a naglašeno je da je izvršena zloupotreba organa na nivou Bosne i Hercegovine prilikom pritvaranja Slobodana Pavlovića i ostalih zaposlenih u Pavlović banci, kao i da je to udar na ekonomsku stabilnost Republike Srpske i upozoravajuća poruka svim budućim investitorima.

Kako je to kada sude sudovi u Republici Srpskoj osjetio je na svojoj koži lider Srpske demokratske stranke Mladen Bosić.

Najveći grijeh Nikole Špirića je što je visokopozicionirani funkcioner SNSD-a, smatra Dodik. “Ako neko ima problem sa zakonom, neka mu sude sudovi u Republici Srpskoj. Zbog čega su ‘takozvani’ navalili da im se sudi samo u Sarajevu? To nas podsjeća na vrijeme od prije 100 godina, kada je u Sarajevu važila vlast po sistemu ‘kadija te tuži – kadija ti sudi’, obračunavajući se sa svim mislećim Srbima na ovim prostorima”, kazao je Dodik.

Kako je to kada, mislećim i nemislećim Srbima, sude sudovi u Republici Srpskoj i “kada te kadija tuži – kadija te sudi” osjetio je na svojoj koži lider najveće opozicione Srpske demokratske stranke Mladen Bosić, koji je nastojao dokazati postojanje kriminalnih radnji u koje je, navodno, upleten Dodik, zbog čega mora platiti nadoknadu koju je sud presudio u korist Dodika, smatraju u opoziciji. Da je situacija krajnje ozbiljna vidi se i iz dijela saopštenja sa sjednice Izvršnog komiteta SNSD-a, na kojoj je zaključeno da je potrebno da se u entitetskim organima pripreme odgovori za institucionalnu odbranu od svih napada koji za cilj imaju rušenje Republike Srpske.

Predsjednik se (ne) krije

Dodik ne ostavlja dilemu ni oko toga da se više ne osjeća sigurnim u Sarajevu i da, ako neko hoće sa njim da razgovara, neka dođe u Banju Luku, a to je u potvrdio i entitetski ministar unutrašnjih poslova Dragan Lukač. Ako Tužilaštvo Bosne i Hercegovine ima potrebu da razgovara sa predsjednikom Republike Srpske, po bilo kojem pitanju, može to da uradi i u Banjoj Luci, ili na nekom drugom mjestu. “On [Dodik] nije neko ko se krije, on je javna ličnost, uvijek dostupan svima, i mislim da se to može, ako bude bilo kakve potrebe, da se uradi na sasvim normalan način, a u skladu sa zakonom.”

Ministar je, međutim, itekako stvorio dilemu šta znači dio njegove izjave da će se “Ministarstvo unutrašnjih poslova [Republike Srpske] ponašati u skladu sa zakonom i ispunićemo sve ono što zakon nalaže u tim situacijama”, odnosno da li će njegovi pripadnici biti samo pratioci eventualnih uzimalaca izjave od predsjednika Dodika, ili će to, u zavisnosti od situacije, biti druga vrsta “strukturalnog dijaloga”.

Politička scena u Republici Srpskoj dovedena je do usijanja, a međusobna netrpeljivost pozicije i opozicije do krajnjih granica.

Bilo kako bilo, politička scena u Republici Srpskoj dovedena je do usijanja, a međusobna netrpeljivost pozicije i opozicije do krajnjih granica, što se sve, opet, reflektuje na građane i svakodnevni život. U nezvaničnim razgovorima preovladavaju razmišljanja da je ono o čemu se sada priča ili je predmet interesovanja sudstva samo vrh ledenog brijega i sasvim sporedna stvar, a da ono najkrupnije niti neko poteže, niti je u žiži interesovanja sudstva. Da li će se kompletna priča završiti fijaskom vidjeće se, između ostalog, i u nastavku “strukturalnog dijaloga”.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Izvor: Al Jazeera



Povezane

Više iz rubrike Piše
POPULARNO