Aktivisti: Iran pojačao gušenje opozicije uoči godišnjice smrti Mahse Amini

Smrt Mahse Amini (22) 16. septembra 2022. dovela je do višemjesečnih krvavih protesta u više iranskih gradova.

Protesti u Iranu, unatoč povremenim izbijanjima, uglavnom su splasnuli nakon što su u sklopu gušenja opozicije pritvorene hiljade osoba (Anadolija)

Iran pojačava gušenje opozicije uoči prve godišnjice smrti Mahse Amini te hapsi istaknute ličnosti, aktiviste i rodbinu ljudi, koje su sigurnosne snage ubile tokom prošlogodišnjih protesta, tvrde aktivisti.

Mahsa Amini, 22-godišnja iranka, preminula je 16. septembra 2022. u pritvoru, gdje se našla zbog navodnog kršenja strogih pravila o odijevanju za žene, što je dovelo do višemjesečnih protesta, koji su uključivali pozive za okončanjem iranskog islamskog sistema.

Protesti su sada, uprkos povremenim izbijanjima, uglavnom splasnuli nakon što su u sklopu gušenja opozicije pritvorene hiljade osoba, prema Ujedinjenim narodima, a sigurnosne snage su ubile stotine ljudi, prema aktivistima.

Aktivisti izvan Irana tvrde da su vlasti svjesne rizika da bi godišnjica mogla izazvati dodatne proteste i kažu da su snage sigurnosti pojačale represiju kako bi spriječile ponavljanje događaja prošle jeseni.

Vlada želi spriječiti nove proteste

Uhapšeni ovog mjeseca uključuju istaknutog pjevača Mehdija Yarrahija nakon što je objavio pjesmu kojom poziva žene da skinu svoja marame sa glave kako bi prkosile zakonu.

Jedanaest borkinja za ljudska prava je pritvoreno u pokrajini Gilan, jednoj od žarišnih tačka prošlogodišnjih protesta, prema Novinskoj agenciji aktivista za ljudska prava (HRANA).

Organizacija Amnesty International je u međuvremenu rekla da su porodice ubijenih u gušenju protesta bile podvrgnute “hapšenjima i pritvaranju” u pokušaju da se nametne “tišina i nekažnjavanje” glede sudbine njihovih bližnjih.

“Ova su hapšenja očit pokušaj iranskih vlasti da utjeraju strah u kosti stanovništva uoči nadolazeće godišnjice (i) da suzbiju nove proteste”, rekao je za AFP Hadi Ghaemi, izvršni upravitelj Centra za ljudska prava u Iranu (CHRI), koji djeluje u New Yorku, prenosi Hina.

Amnesty International je u izvještaju objavio da su porodice žrtava ubijenih u gušenju opozicije diljem zemlje proteklih mjeseci bili podvrgnuti nasilnim ispitivanjima, hapšenjima i pritvaranjima i nepravednom progonu i osudama.

“Okrutnost iranskih vlasti ne poznaje granice”, kazala je Diana Eltahawy, regionalna direktorica Amnesty Internationala za Bliski istok i sjevernu Afriku, optužujući iranske vlasti za “zlokoban pokušaj zataškavanja” onoga što je nazvala “zločinom”.

Sigurnosne snage su u nedjelju uhapsile tri člana uže porodice, uključujući majku, Hananeh Kie, žene u svojim ranim 20-im godinama koju su sigurnosne snage ustrijelile i ubile u septembru 2022. tokom prve faze protesta, utvrdile su HRANA i grupa za ljudska prava Hengaw.

CHRI je objavio da je u samo osam dana ovog mjeseca 21 član porodica žrtava ili pozvan na sud ili pritvoren u Iranu.

Roya Boroumand, šefica Centra Abdorrahman Boroumand u Sjedinjenim Američkim Državama, rekla je da su “članovi porodica žrtava poprilično sistemski napadnuti”.

“Bili su uhapšeni, ispitivani ili su im u kućama izvršene racije”, kazala je, dodavši da ih se pritišće da ništa ne objavljuju na društvenim mrežama, da se ne okupljaju radi komemoracija i da ne istupaju javno.

Protesti su razbili tabue

Protesti su razbili tabue koji prevladavaju u Islamskoj republici od pada šaha 1979. tako što su žene skidale marame za glavu i na uličnim protestima uzvikivale slogane protiv iranskog vrhovnog vođe Ajatolaha Alija Hameneija.

Amnesty International je u zasebnom izvještaju objavio da je Iran ponovno počeo djelovati protiv nepokrivenih žena pojačanim ophodnjama opremljenim kamerama za nadzor koje mogu identificirati žene unutar njihovih vozila. Fotografije podijeljene na društvenim mrežama upućuju na to da neke žene ipak nastavljaju prkositi zakonu.

Norveška organizacija Iran Human Rights je kazala da je 486 ljudi ove godine pogubljeno u Iranu te da se smrtna kazna koristi kako bi se “stvorio strah u društvu i spriječili daljnji protesti”.

Premda su sedmorica muškaraca pogubljeni u sklopu slučajeva povezanih s protestima, što je izazvalo međunarodnu osudu, većina obješenih su osuđeni zbog droge ili ubistva i predstavljaju “jeftine žrtve stroja za ubijanje Islamske republike”, dodali su.

Izvor: Agencije