Evropska krajnja desnica u neugodnom položaju zbog svog odnosa s Putinom

Rusko-ukrajinski rat, koji traje više od sedmicu, doveo je najveće ekstremne desničarske pokrete u Evropi u neugodan položaj, zbog njihove ideološke bliskosti s ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom i solidarnosti s Ukrajinom. Istovremeno, te desničarske snage odgovornost za trenutni rat pripisuju zapadnim silama.

Nema sumnje da su čelnici svih ovih desničarskih snaga u svim zemljama Evropske unije, od Njemačke do Francuske, preko Italije, Austrije i Španije, jednoglasno osudili ruski rat protiv Ukrajine, koji čelnici Sjevernoatlantskog saveza (NATO) opisuju kao ”Putinov rat”.

Čelnica francuske Nacionalne fronte Marine Le Pen osudila je rat u Ukrajini, rekavši da je to ” kršenje međunarodnog prava koje se ne može opravdati”.

Iako se čelnik italijanske desničarske Lige Matteo Salvini generalno ne ustručava izraziti svoje divljenje Putinu, izjavio je da “kada (ruski predsjednik) nekoga napadne, jasno je da treba stajati uz onoga koji je napadnut.”

Hajo Funke, profesor političkih nauka na Slobodnom univerzitetu u Berlinu, smatra da su desničarske struje “ovog puta zauzele stajalište koje je u skladu sa stajalištima drugih stranaka, a posebno s ogromnom solidarnošću koju pokazuje javno mnijenje širom svijeta prema Ukrajincima.”

Krivljenje Zapada

Međutim, kada se propituje ko je odgovoran za izbijanje rata u Ukrajini, čini se da se stranke krajnje desnice uklapaju u ruski narativ.

U Njemačkoj je Alice Weidel, čelnica njemačke krajnje desničarske stranke Alternativa za Njemačku (AfD), osudila, kako je to opisala, “povijesni neuspjeh” Zapada, koji je nudio Ukrajini mogućnost ulaska u NATO, umjesto da se zalaže za rješenje da ova zemlja bude neutralna tampon zona između Zapada i Rusije.

Weidel smatra da je ovakav pristup Zapada posljedica poricanja “statusa Rusije kao velike sile”.

U Francuskoj je Eric Zemmour, jedan od najistaknutijih simbola krajnje desnice i kandidat za predsjedničke izbore, rekao da je “Putin krivac (za ono što se događa u Ukrajini), dok je odgovornost na NATO-u, koji se ne prestaje širiti”.

Politički stručnjak Wolfgang Schroeder s njemačkog Univerziteta Kassel izjavio je za AFP da se te desničarske stranke zapravo slažu s “ruskim stajalištem da se trenutni sukob ne može pripisati samo Vladimiru Putinu. Naprotiv, veliki dio se može pripisati Zapadu”.

U Grčkoj, čelnik stranke Grčko rješenje Kyriakos Velopoulos odbacio je stav zapadnih sila da je Rusija pokrenula neopravdani rat u Ukrajini, jer Moskva nije bila ugrožena. ”Ako Rusija nije ugrožena, šta onda NATO radi na njenim granicama?”, rekao je Velopoulos.

U istom smislu, Thierry Baudet, čelnik holandskog Foruma za demokratiju (krajnje desna stranka), rekao je: “Rusija nije imala izbora po mom mišljenju”, komentirajući rusko pokretanje rata protiv svog zapadnog susjeda. Baudetova izjava je privukla kritike drugih holandskih stranaka, koje su ga optužile za širenje ruske propagande.

Jasno je da se simboli ekstremno desnog pokreta u Evropi, koji su posljednjih godina gajili bliske veze s Putinom, danas pokušavaju distancirati od njega. Marine Le Pen, koja se suočila s kritikama zbog fotografije koja ovjekovječuje njen sastanak s Putinom i koja se nalazi na lecima predizborne kampanje štampanim uoči rata, rekla je: “Današnji Putin nije isti kao onaj kojeg sam srela u Moskvi 2017. godine”.

Gubljenje utjecaja

“Evropska krajnja desnica je zarobljena između svoje radikalne i neofašističke ideologije, koju dijeli s Putinom, i rizika da izgubi svoj utjecaj u javnom mnijenju”, rekao je Funke za AFP.

Izazov je posebno težak za Erica Zemmoura i Marine Le Pen, jer ankete predviđaju da bi mogli osvojiti oko trećinu glasova na francuskim predsjedničkim izborima zakazanim za idući april, dok je podrška AfD-u pala ispod deset posto, prema nedavno provedenim anketama.

U drugom očitom odstupanju, neke od ovih izrazito antimigrantskih desničarskih stranaka, poput francuskog Nacionalnog fronta, njemačkog AfD-a, španskog Vox-a i dijela austrijske Slobodarske stranke (FPO), podržale su prihvat ukrajinskih izbjeglica koje bježe od borbi u njihovoj zemlji.