National Interest: Je li Zapad spreman za drugu rusku revoluciju?

Je li Zapad spreman za drugu rusku revoluciju, pita se američki portal National Interest, u tekstu čiji je autor Brian Patrick Bolger.

Širom svijeta, formirano je novo Sveto Rimsko Carstvo. To je novi „nomos“ – fraza koju je Carl Schmitt posudio od Grka da predstavi domet nove Evrope – sticanja resursa i teritorije. U ovoj novoj Evropi, granice se urušavaju, a civilizacijske, ekonomske, političke i cyberprostorne dijaspore podsjećaju na pravo mračno doba, ono modernosti, piše Bolger. Dodaje da svjetska egzistencijalna kriza nije samo posljedica djelovanja ludog cara, već nadmetanje za „grossraum“ (njem. širi prostor) oskudnih resursa i područja utjecaja. Nomos (grč. zakon, običaj) nije ispisan preko mapa ili granica. Sferičan je prije nego linearan i vrti se oko nekoliko dimenzija dok se civilizacijska stanja povlače i teku, a takmičenje se proširuje na svemir i tehnologiju. Tradicionalne ideologije ljevice i desnice postaju suvišne dok novi tehnološki materijalizam uvodi cunami kriza, zaodjenut u ruho elitne manipulacije političkog, smatra autor.

U nastavku se navodi da je trenutno konsenzus zapadnih medija o ruskoj agresiji i uvećanju tačan. Međutim, temeljne tektonske ploče pomjerile su se u zajednički novi savez. Taj savez je novo Sveto Rimsko Carstvo koje nije smješteno u srcu Evrope, već na periferiji.

Američko-britanski savez je atlantizam obučen u staru odoru liberalnosti, ali glavni igrač je novi grossraum elitne konkurencije. Porijeklo ovog saveza nije samo materijalno i usmjereno na resurse, već je također kulturno. Sjedinjenje Američke Države su ponovo sebe pozicionirale u samo središte „liberalnog“ poretka. Vrijednosti liberalizma su u suštini „protiv“ drugog i pretpostavljaju moralnu superiornost koja se izvozi kroz misionarske poduhvate. Ne čudi to što je George Soros veliki ljubitelj atlantizma i što želi razvrgnuti glavnu prijetnju za SAD: Molotov-Ribbentrop „brak“ iz koristi između Rusije i Njemačke. Za Sorosa, snažna evropska sila poput Njemačke pomjera ravnotežu nazad u Evropu.

SAD ima stratešku podršku Velike Britanije. Međutim, SAD je vođen nacionalnim interesom, a Britanci Palmerstonovom tvrdnjom o vlastitom interesu doziranom osvetoljubivom crtom prema neprijateljima. Stoga, neprijatelji Velike Britanije su i Rusija i Njemačka. Naravno, sve je ovo zaodjenuto u lijepi govor o liberalnim vrijednostima. Suštinska realpolitika jeste oslabiti Njemačku, raspiriti vatru istočnih granica Evrope i uništiti rusko-njemačku saradnju koja bi uspostavila supermoćni grossraum u Evropi.  Njemačka, koja je već dominantna sila u Evropskoj uniji (EU) je, uprkos svom postratnom liberalnom dodvoravanju, u suštini „civilizovana“ država kao Italija.

Za Rusiju, rat u Ukrajini ima dvije svrhe

Ruski odgovor odražava strukturu dva hegemonistička bloka: Atlantskog saveza SAD-a i Velike Britanije, i kinesko-ruskog grossrauma. Ukrajina predstavlja brušenje tektonskih ploča zaleđa, piše Bolger. Međutim, gotovo univerzalno je ta borba u britanskom i američkim medijima predstavljena kao borba između autoritarizma i demokratije. Pa ipak, u 2015. Guardian je opisao Ukrajinu kao „najkorumpiraniju naciju na Zemlji“.

Trend ka autoritarnosti je himera (mitsko čudovište) kakva se javljala u svim političkim sistemima, ne samo navodno autoritarnim. Geopolitička politika Zapada obavijena je jezikom „humanitarnih“ globalnih moralnih prava. Rat, daleko od bojnog polja, svodi se na borbu medijskih narativa, i tu je topovsko meso savremeni čovjek ograničen na ekonomsku sferu.  Autor kaže da liberalna demokratija ipak ima jednu internu slabost, kada se suoči sa civilizacijskim državama: manjak homogenosti. Dok diferencijacija i individualizam koriste izolovanim ljudima na ekonomskom tržištu, svijet realpolitike je prilagođen homogenosti, bez obzira na bilo kakav moralni stav o ovoj poziciji, smatra Bolger.

Dodaje da je svijet zapadnjačke „klase znanja, vođen vrijednostima“, u suprotnosti sa „produktivnom klasom“, predstavljenom raskolom koji se vidi u prelasku na populizam i demokratiju u evropskim državama kao što su Italija, Švedska i Mađarska. Neoliberalni san „deteritorijalizacije“ i degradacije nacionalne države i civilizacijskih sfera – koji se smatra dijelom nacionalnog interesa globaliziranog tržišta –  Rusija doživljava kao veliku prijetnju.

Ruski analitičari dugo su gajili rusku politiku suprotstavljanja u Ukrajini. To nije nedavna reakcija nekih fanatika u Kremlju, niti ideja o kojoj sanja ludi car. Neprikosnovenim se smatra stav da je globalizacija na sadašnjem nivou strateška katastrofa za ruske interese zbog hegemonijskih efekata američke finansijske i tehnološke monopolizacije svijeta. Shodno tome, smatra autor – za Rusiju, rat u Ukrajini ima dvije svrhe. Jedna je protjerivanje NATO-a iz istočne Evrope, a druga je da se podstakne kriza povjerenja u globalizaciju i izgrade novi blokovi saradnje na istoku.

Rat sa Ukrajinom ima egzistencijalne konotacije za Vladimira Putina i Rusiju

U svom tekstu Bolger piše da bi Rusija, Kina i obnovljena Njemačka predstavljale egzistencijalnu prijetnju za američke interese, koji već trpe zbog unutrašnjeg nesklada i društvenog sloma. Američke institucije ne uspijevaju predstaviti heterogenost koja je postojala nakon Drugog svjetskog rata. SAD-u je zbog ovog unutrašnjeg nesklada uvijek trebao neprijatelj, prvo komunizam, a potom islam. To je istovremeno omogućilo ogromnu potrošnju i ratnu ekonomiju koja je bila izvozna roba. Vojna pomoć Ukrajini globalni je porez za takav sistem.

Kao što je navodno Vladimir Lenjin primijetio (iako mu ovaj citati nikada nije pripisan), u središtu misije Zapada je kontradikcija. „Kada dođe vrijeme da objesimo kapitaliste, oni će nam prodati konopac“. Ova kontradikcija je izraženija u situaciji kada je liberalna demokratija pokušala da legitimizira kapital kroz globalni sistem zasnovan na liberalnim vrijednostima.

Razlog zašto je ukrajinski sukob tako ključan za ruske interese je taj što ima korijene u naslijeđu ruske revolucije, smatra autor.

U suštini, sovjetske republike nikada nisu bile dio civilizacijskog Sovjetskog saveza. Bio je to prisilni brak i onaj izvan evropske Rusije; nomenklatura Sovjetskog saveza nije imala mnogo tog zajedničkog sa Kazasima ili Tatarima. Zato rat sa Ukrajinom ima egzistencijalne konotacije za Vladimira Putina i Rusiju. Mogao bi dovesti do urušavanja sovjetskog sistema.

Svijet se posvuda suočava sa povratkom populizmu i federalizmu. U SAD-u, ovo je temeljna reakcija na državno povećavanje liberalne klase znanja. Iako je populizam veoma demokratski, što se vidi iz nedavne pobjede stranke Braća Italije, njega razapinje liberalna klasa znanja jer predstavlja prijetnju njenom izvlačenju državnih sredstava kroz blokove kao što je EU.

Isto tako, u drugim regijama svijeta, od postsovjetskog prostora do Irana i Velike Britanije, prisutan je novi demokratski poriv da se napravi odmak od centralizacije. Svjetske elite se međusobno bore za resurse i povećanje finansija, ali uklanjanje elita koristilo bi prelasku na vestfalski sistem federacije i autonomije za homogene, civilizacijske države. Vestfalski mirovni sporazum iz 1648. nagovijestio je definiciju poštovanja granica, vjersku toleranciju, kraj Tridesetogodišnjeg rata i Svetog Rimskog Carstva. Novi sistem zasnovan na ovim načelima mogao bit revitalizirati Evropu razaranjem liberalnog univerzalizma Evropske unije i poštivanjem etničkog diverziteta.

U Vestfaliji su presedan i tradicija spojeni sa zakonom i razumom. Mi smo trenutno na sličnoj raskrsnici. Liberalnost prosvjetiteljstva spustila se u dogmatizam moderne liberalne demokratije. Dostojevski je ispravno dijagnosticirao spuštanje u nihilizam i materijalizam modernosti, pišuću da „ako nacije ne budu živjele po principu superiornih, neinteresnih ideja, uzvišenih ciljeva služenja čovječanstvu, i samo da bi služile vlastitim interesima, one moraju neizostavno nestati, nepogrešivo otupjeti, istrošiti se, umrijeti“, zaključuje Bolger.