Historija američkog blokiranja UN rezolucija protiv Izraela

Tokom posljednjih 50 godina, SAD je u Vijeću sigurnosti UN-a uložio veto na najmanje 53 rezolucije koje su kritične prema Izraelu.

Američka neograničena podrška Izraelu znači i odbijanje rezolucija koje osuđuju nasilje protiv demonstranata ili ilegalna izraelska naselja (Reuters)
Američka neograničena podrška Izraelu znači i odbijanje rezolucija koje osuđuju nasilje protiv demonstranata ili ilegalna izraelska naselja (Reuters)

SAD je stavio veto na desetke rezolucija Vijeća sigurnosti UN-a koje su kritične prema Izraelu, uključujući najmanje njih 53 od 1972. godine, prema podacima UN-a.

Sa posljednjom eskalacijom nasilja između Izraela i Palestinaca, SAD igra po istim pravilima. U ponedjeljak je Washington blokirao zajedničku izjavu koja poziva na hitni prekid vatre između Izraela i Hamasa, što je prema izvještajima treći takav američki veto u sedam dana.

Američka neograničena podrška Izraelu znači i odbijanje rezolucija koje osuđuju nasilje protiv demonstranata, ilegalna izraelska naselja na okupiranoj Zapadnoj obali te čak i pozive na istragu ubistva sedam palestinskih radnika 1990. godine.

Kritičari kažu da ovakva podrška SAD-a Izraelu ohrabruje neproporcionalnu upotrebu sile protiv Palestinaca, uključujući trenutno bombardovanje Pojasa Gaze, u kojem je ubijeno 219 Palestinaca, uključujući 63 djece.

Ovo je lista nekih od najvećih slučajeva u kojima je SAD upotrijebio veto:

Veliki marš povratka

Palestinci u Gazi počeli su proteste na izraelskoj granici u martu 2018, pozivajući se na “pravo na povratak” svojim starim domovima iz kojih su njihove porodice izbačene 1948. tokom, kako je Palestinci zovu, Nakbe, stvaranja države Izrael. UN procjenjuje da je 750.000 Palestinaca otjerano te godine.

Palestinici su se suočili sa snajperskom vatrom tokom jednogodišnjeg protesta u kojem je ubijeno najmanje 266 ljudi i ranjeno približno 30.000, prema podacima ministarstva zdravstva u Gazi.

U junu 2018, Vijeće sigurnosti UN-a je predložilo rezoluciju u kojoj se izražava “duboka zabrinutost zbog eskalacije nasilja i tenzija” i “gubitka života ciliva te velikog broja žrtava među palestinskim civilima, pogotovo u Pojasu Gaze, uključujući žrtve među djecom koje su izazvale izraelske snage”.

SAD je uložio veto na rezoluciju, a tadašnja američki amabasadorica pri UN-u Nikki Haley je rekla da ona predstavlja “jednostrani pogled na ono što se dešava u Gazi proteklih sedmica”. Haley je optužila Hamas za nasilje.

Američko priznavanje Jerusalema kao glavnog grada Izraela

Istočni Jerusalem trebao bi biti glavni grad buduće palestinske države, kako je naznačeno u međunarodnim dogovorima. Međutim, to područje okupira Izrael od 1967, kada su izraelske snage pobijedile snage iz Jordana, koji je je kontrolirao Istočni Jerusalem i Zapadnu obalu u to vrijeme, Egipat i Siriju, i tada je okupirao sve teritorije historijske Palestine.

Status okupiranog Istočnog Jerusalema je trebao biti utvrđen kroz mirovne pregovore. Međunarodno pravo, uključujući UN rezolucije, ističe da se Istočni Jerusalem ne smatra izraelskom teritorijom.

Ipak, bivši predsjednik Donald Trump priznao je Jerusalem kao izraelsku prijestolnicu u decembru 2017.

Prijedlog rezolucije iz decembra 2017. je navodio da “svaka odluka ili akcija koja podrazumijeva mijenjanje karaktera, statusa ili demografske kompozicije svetog grada Jerusalema nema pravnu snagu, nevažeća ja i mora biti ukinuta u skladu sa relevantnim rezolucijama Vijeća sigurnosti”.

Kada je stavila veto na rezoluciju, Haley je rekla da SAD “ima hrabrosti i iskrenosti da prepozna fundamentalnu realnost. Jerusalem je politička, kulturna i duhovna domovina jevrejskog naroda već hiljadama godina”.

Traženje okončanja nasilja tokom Druge Intifade

Druga Intifada ili palestinski ustanak pokrenut je u septembru 2000, kada je tadašnji izraelski opozicijski vođa Ariel Sharon u pratnji teško naoružanih vojnika ušao u džamiju Al-Aksa.

Ovaj provokativni čin je doveo do kulminacije frustracija zbog propalih obećanja dogovora iz Osla da se završi izraelska okupacija palestinskih teritorija.

Sporazum iz Osla su potpisali tadašnji lider PLO-a Yasser Arafat i izraelski premijer Yitzhak Rabin 1993. godine. Međutim, okupacija se nastavila i do 2000. godine, sa novim izraelskim naseljima.

U poređenju sa Prvom Intifadom krajem 80-tih i početkom 90-tih koja je uglavnom bila mirna, Druga Intifada je bila veoma nasilna. Palestinske oružane grupe su napadale izraelske snage a povećan je bio i broj samoubilačkih napada na izraelske civile.

Najmanje 3.000 Palestinaca i blizu 1.000 Izraelaca je ubijeno, kao i 45 stranaca.

U prijedlogu UN rezolucije u decembru 2001. izražavala se “velika zabrinutost zbog nastavka tragičnih i nasilnih događaja koji su se desili od septembra 2000”, te su se osudili napadi na civile uz pozive da se nastave mirovni pregovori.

Kada je uložio veto na rezoluciju, tadašnji američki ambasador John Negroponte je rekao da “prijedlog rezolucije ispred nas nije prikazao dinamiku regije. Umjesto toga, njegova svrha je da politički izolira jednu stranu.”

Širenje naselja

SAD je stavio veto na najmanje četiri UN rezolucije koje osuđuju izraelska naselja na palestinskim teritorijama, koja se smatraju ilegalnim prema međunarodnom pravu.

Između 600.000 i 750.000 izraelskih doseljenika živi u najmanje 250 naselja na okupiranoj Zapadnoj obali i Istočnom Jerusalemu.

Intenzivnija izgradnja ovih naselje desila se pod premijerom Benjaminom Netanyahuom, koji je počeo svoj mandat 2005. godine. Dugo su se smatrala glavnom preprekom da se ostvari palestinska država.

Američko ulaganje veta na razlucije kojima se osuđuje izgradnja naselja počelo je još 1983. Posljednje je bilo 2011, kada se prijedlogom rezolucije pokušalo ponovo utvrditi da su “sve aktivnosti što se tiče izraelskih naselja na okupiranoj palestinskoj teritoriji, uključujući Istočni Jerusalem, ilegalne i da predstavljaju veliku prepreku postizanju mira na osnovu dvodržavnog rješenja”.

Tadašnja ambasadorica Susan Rice rekla je da se Washington slaže da je izgradnja naselja ilegalna, ali da “mislimo da nije mudro za Vijeće da pokuša riješavati glavne probleme koje dijele Izraelce i Palestince. Zbog toga smo, nažalost, morali da budemo protiv ovog prijedloga rezolucije”.

Rice je bila zvaničnica tokom mandata Baracka Obame koji je izazvao diplomatske kontroverze 2016, nekoliko mjeseci prije nego što je iza njega došao Donald Trump, kada je dao instrukciju da se SAD suzdrži od ulaganja veta na slične UN rezolucije protiv izgradnje naselja.

Američki predsjednik Joe Biden koji je bio Obamin potpredsjednik poznat je po svojoj podršci Izraelu. Međutim, sada se suočava sa pritiskom progresivnih demokrata da poveća svoju podršku palestinskim pravima.

Biden je u ponedjeljak podržao pozive na primirje, što je zahtjev iznesen u pismu koje je potpisalo 25 demokratskih zakonodavaca. Ipak, on je zadržao dugu politiku Washingtona koja ne priznaje asimetričnost sukoba, izražavajući svoju podršku Izraelu i njegovom “pravu da se brani”.

Izvor: Al Jazeera

Povezane

Više iz rubrike Svijet
POPULARNO