Mijanmar: Krhka demokratija
Mijanmarska vojska ima dugu historiju umiješanosti u politiku zemlje.
Vojska Mijanmara preuzela je vlast u ponedjeljak nakon hapšenja liderke Aung San Suu Kyi i drugih visokopozicioniranih članova vladajuće Nacionalne lige za demokratiju (NDL) u seriji jutarnjih racija.
Stanovnicima ove države jugoistočne Azije vojna vladavina nije strana.
Zemlju su kontrolirale oružane snage sve dok nisu počele ustupati vlast prije nešto više od 10 godina.
“Vojska je uvijek djelovala na netransparentan način”, kaže Florence Looi, novinarka Al Jazeere, koja je izvještavala iz Mjanmara.
“U mnogo slučajeva smatrala se iznad zakona.”
Ovo je slijed događaja:
1947.
Aung San, koji se borio protiv Japanaca i vodio zemlju do nezavisnosti od Britanije, ubijen je.
1947.
Mijanmar je zvanično priznat pod predsjednikom U Nuom.
1962.
Vojska, pod generalom Ne Winom, preuzima vlast vojnim udarom.
Sve stranke opozicije su zabranjene, vojska preuzima sva preduzeća i industriju.
1988.
Prodemokratski protesti u augustu naišli su na brutalne vojne akcije, ubijeno je više od 5.000 ljudi, pokazuju podaci grupa civilnog društva.
U septembru je Suu Kyi osnovala NLD.
1990.
Pod međunarodnim pritiskom, vojska raspisuje izbore, na kojima NLD pobjeđuje velikom većinom.
Vojska odbija priznati rezultate ili predati vlast, a Suu Kyi je uhapšena i stavljena u kućni pritvor.
1995.
U julu je Suu Kyi oslobođena iz kućnog pritvora.
1997.
Mijanmar se pridružuje Asocijaciji država jugoistočne Azije (ASEAN).
2000.
Suu Kyi je ponovo privedena dok Evropa pooštrava sankcije Mijanmaru.
2002.
Suu Kyi ponovo je puštena i dozvoljeno joj je putovanje po zemlji.
2003.
Suu Kyi ponovo je uhapšena, navodno radi njene sigurnosti, nakon napada na njen konvoj.
Više od 70 njenih pristalica pretučeni su na smrt u majskom napadu Saveza solidarnosti i razvoja (USDA), političke milicije koju je podržavala vojska, prema izvještajima kampanje Burme u Velikoj Britaniji.
USDA je poslije transformiran u USDP, predstavnika vojske u Parlamentu.
2006.
Vojska objavljuje da je glavni grad preselila u Naypyidaw, novi grad koji je sagradila u tajnosti na pola puta između Yangona i Mandalaya.
2007.
Hiljade ljudi izlaze na ulice Yangona, u protestima koje su vodili budistički monasi, nakon što je vojna vlada ukinula subvencije za gorivo.
Deseci su ubijeni u kasnijim vojnim akcijama.
2008.
Proces demokratizacije počinje kontroverznim ustavnim referendumom, koji je održan samo dva dana nakon što je ciklon Nargis preplavio deltu Irrawaddyja, ostavivši za sobom deseke hiljada mrtvih.
2010.
USDP pobjeđuje na izborima, koje bojkotira NLD.
Suu Kyi je oslobođena iz kućnog pritvora u novembru.
2012.
Borbe između budista i muslimana u zapadnoj državi Rakhine ostavljaju stotine mrtvih i desetke hiljada raseljenih Rohinja.
2015.
NLD pobjeđuje na općim izborima velikom većinom i Suu Kyi postaje lider u posebno kreiranoj ulozi državne savjetnice.
2016.
Nemiri se ponovo rasplamsavaju u Rakhineu, nakon što su borci Rohinja napali tri policijske granične stanice, usmrtivši devet policajaca.
Brutalna vojna akcija natjerala je desetke hiljada da odu u susjedni Bangladeš, ali i u Maleziju i Indoneziju.
2017.
Brutalna vojna akcija u Rakhineu tjera više od 730.000 Rohinja u Bangladeš.
Ujedinjeni narodi kažu da je kampanja masovnih ubijanja, silovanja i paljevina izvedena s “genocidnom namjerom”, što Mijanmar negira.
Suu Kyi kasnije brani Mijanmar protiv optužbi za genocid podnesenih u Hagu.
2019.
U Rakhineu počinju borbe između vladinih trupa i Arakanske vojske (AA), etničke Rakhine grupe, koja traži veću regionalnu autonomiju.
Suu Kyi poziva vojsku da “slomi” pobunjenike.
2020.
NLD tvrdi da je na parlamentarnim izborima odnijela pobjedu s više glasova nego 2015. godine.
USDP zahtijeva ponavljanje izbora i poziva na vojnu pomoć kako bi se osigurala pravičnost, navodeći nepravilnosti.
2021.
26. januara: Glasnogovornik vojske, brigadni general Zaw Min Tun, upozorava da će oružane snage “krenuti u akciju” ako izborni spor ne bude riješen i odbija isključiti izvođenje državnog udara, tražeći od izborne komisije da istraži biračke spiskove za koje kaže da sadrže odstupanja.
28. januar: Izborna komisija odbacuje navode o prevarama, rekavši da nije bilo grešaka dovoljno velikih da mogu utjecati na vjerodostojnost glasanja.
30. januar: Mijanmarska vojska kaže da će štititi i poštivati Ustav i djelovati u skladu sa zakonom.
1. februar: Vojska uvodi vanredno stanje i kaže da je vlast prenesena na šefa vojske, generala Min Aung Hlainga, nakon što su Suu Kyi i drugi visoki vladini zvaničnici uhapšeni u nizu jutarnjih racija.