Porodične čistke Mohammeda bin Salmana

Hapšenjem istaknutih saudijskih prinčeva, među kojima je rođeni brat kralja Salmana, prestolonasljednik Mohammed bin Salman je izgleda želio da čvršće konsolidira svoju moć uklanjajući potencijalne rivale koji bi mogli da mu se ispriječe u preuzimanju prijestola, pišu svjetski mediji, a prenosi agencija Beta Radio Slobodnu Evropu (RSE).

Četiri saudijska princa, među kojima dva istaknuta člana kraljevske porodice, privedena su u Rijadu, što bi moglo dodatno ojačati položaj de facto vladara Saudijske Arabije, piše Washington Post pozivajući se na izvore bliske saudijskom rukovodstvu.

Princ Ahmed bin Abdulaziz, brat kralja Salmana i stric prestolonasljednika Mohammeda bin Salmana, kao i jedan od njegovih rođaka, Mohammed bin Nayef, privedeni su u petak ujutro pod optužbom za izdaju, što bi im moglo donijeti smrtnu kaznu. Potom je priveden i brat Mohammeda bin Nayefa, a u subotu je, prema izvorima, uhapšen sin Ahmeda bin Abdulaziza.

Mohammed bin Nayef, sin preminulog brata kralja Salmana, bio je prestolonasljednik do 2017. kada je kralj Salman jednog od svojih sinova, Mohammeda, odredio za nasljednika na prijestolu i dao mu široka ovlaštenja u upravljanju kraljevinom. Bin Nayef je ranije bio ministar unutrašnjih poslova kada je razvio bliske radne odnose s američkim sigurnosnim zvaničnicima, ukazuje Washington Post.

Potencijalni rivali

Ahmed bin Abdulaziz i Mohammed bin Nayef smatrani su potencijalnim rivalima bin Salmana, podvlači list i ukazuje da je Mohammed bin Salman učvrstio svoju vlast posljednjih nekoliko godina, gušeći kritike i neslaganja u zemlji i inostranstvu, kao kada je 2017. naredio hapšenja stotina prinčeva, ministara i biznismena, navodno u okviru borbe protiv korupcije.

Nova epizoda intriga iz saudijske palate je posljednja demonstracija spremnosti Bin Salmana da preduzme vanredne mjere protiv svakog koga vidi kao mogućeg rivala, piše New York Times.

Prestolonasljednik se nedavno suočio s neslaganjem unutar kraljevstva i šireg muslimanskog svijeta uslijed svoje odluke da zbog korona virusa obustavi posjete Mekki, što, kako piše list, teško da ima presedana u islamskoj historiji. Konzervativci su se žalili što su, s druge strane, moderna mjesta za zabavu, poput kina, koje je prestolonasljednik uveo u kraljevinu, i dalje otvorena.

Još jedan mogući motiv za privođenje bi mogla biti starost 84-godišnjeg kralja Salmana, ukazuje New York Times uz objašnjenje da prestolonasljednik možda želi da zatvori potencijalne izazivače prije nego što njegov otac umre ili se odrekne prijestola. Međutim, niko od pritvorenih prinčeva nije pokazao naznake da namjerava da ospori prenošenje prijestola na Mohammeda.

Ozlojeđenost porodice

Kralj Salman je odobrio hapšenje svog brata i drugih prinčeva, prenosi Reuters izjave izvora koji opisuju saudijskog vladara kao fizički i psihički zdravog.

Prestolonasljednik je izazvao ozlojeđenost među istaknutim dijelovima kraljevske porodice stežući svoju kontrolu na vlasti i neki kritičari, kažu izvori Reutersa a prenosi Beta, doveli su u pitanje njegovu sposobnost da vlada poslije ubistva disidenta Jamala Khashoggija.

Izvori također kažu da članovi kraljevske porodice koji žele da se promijeni redoslijed u poretku nasljeđivanja prijestola, smatraju princa Ahmeda kao mogući izbor koji bi imao podršku porodice, sigurnosnog aparata i nekih zapadnih sila.

Saudijski insajderi i zapadne diplomate, međutim, kako navodi Reuters, kažu da je malo vjerovatno da će se porodica usprotiviti prestolonasljedniku dok je Salman živ, pošto se kralj ne bi okrenuo protiv svog omiljenog sina kome je prenio većinu odgovornosti.

Čistka koja djeluje kao plan Bin Salmana da pojača svoju vlast pokrenula je spekulacije o kraljevom zdravlju, dok su pristalice prestolonasljednika u Saudijskoj Arabiji pozdravile njegov posljednji potez, ukazuje Financial Times.

“Saudijska Arabija će ostati ponosna i sigurna uprkos zavjerama mrzitelja i neprijatelja”, naveo je na Twitteru televizijski voditelj Tariq al-Harbi. Uz hashtag “Svi smo Salman, svi smo Mohammed”, univerzitetski profesor Abdulrahman al-Enad je napisao: “Nastavite stvari koje volite da radite. Sviđa nam se to što radite”.

Kraljevske dužnosti

Poslije spekulacije o zdravlju kralja, Saudijska Arabija je objavila slike kako u nedjelju izvršava svoje kraljevske dužnosti s ceremonije polaganja zakletve novih saudijskih ambasadora u Ukrajini i Urugvaju, ukazuje agencija France Presse.

Izvor blizak saudijskom rukovodstvu rekao je za AFP u subotu da je “kralj zdrav i u redu”, a da su pritvori imali za cilj nametanje “discipline” u kraljevskoj porodici. On je dodao da prestolonasljednik “drži kontrolu” i da su čistke izvedene “poslije povećanja negativnog ponašanja dva princa”, ne navodeći dalje detalje.

Izvori iz kraljevske porodice kažu da su prinčevi Ahmed bin Abdelaziz i Mohamed bin Nayef uhapšeni jer nisu podržavali bin Salmana i da su hapšenja poruka nezadovoljnima – prestanite da negodujete i prihvatite vlast prestolonasljednika, jer ako princ Ahmed može biti uhapšen, onda može biti i bilo koji drugi princ, navodi Associated Press.

Hapšenja su bila iznenađenje, budući da se za Mohammeda bin Nayefa naširoko znalo da je pod budnim nadzorom otkada ga je Mohammed bin Salman sklonio s poretka nasljeđivanja prijestola, dok je princ Ahmed kraljev mlađi brat i stariji član vladajuće porodice Al Saud.

Princ Ahmed, međutim, nepovoljno gleda na prestolonasljednika i bio je jedan od nekoliko viših prinčeva koji su se uzdržali od izražavanja lojalnosti Bin Salmanu. Također je bio kritičan prema prestolonasljedniku, kao kada je demonstrantima u Londonu rekao da pitaju kralja i njegovog sina o humanitarnoj katastrofi izazvanoj ratom u Jemenu. Religiozno konzervativan nedavno je negodovao zbog zatvaranja Mekke za posjete kako bi se spriječilo širenje novog korona virusa.

Mohammed bin Nayef je, ukazuje AP, imao dobar imidž kod američkih obavještajnih zvaničnika zbog njegove saradnje u antiterorističkoj borbi protiv Al-Kaide. Kao bivši šef ministarstva unutrašnjih poslova, on je bio impozantna figura koja je ulijevala strah pošto je ogranak vlasti pod njegovom kontrolom, progonio, nadzirao i zatvarao disidente i kritičare kraljevine.

Izvor: Agencije