Polufinale s historijskom pozadinom: Maroko protiv bivšeg kolonizatora

Nakon što je Maroko 1955. godine dobio nezavisnost, uspostavljena je politika kojom se zemlji trebalo pomoći da se udalji od francuskog utjecaja.

Tokom Prvog svjetskog rata Francuska je regrutirala oko 40.000 marokanskih vojnika da se bore u njenoj kolonijalnoj vojsci (Al Jazeera)

Uvijek postoji prvi put – čak i za one koji se poznaju više od stoljeća.

Maroko i njegov bivši kolonizator Francuska u srijedu navečer se suočavaju u polufinalu Svjetskog prvenstva, što je prvi put da se dvije reprezentacije sastaju na nekom takmičenju.

No, duga i složena historija, ali i sadašnjost, baca sjenu na odnose između dvije nacije koje razdvaja Sredozemno more.

Prema Francuskom institutu za statistiku i ekonomske studije. u Francuskoj živi više od 780.000 ljudi marokanskog porijekla.

Nedavni spor oko viza otežao je Marokancima da posjećuju rođake u Francuskoj.

Očekuje se da će francuski predsjednik Emmanuel Macron, čija je vlada uvela vizna ograničenja, biti na tribinama tokom polufinala.

Francuska kolonizacija Maroka

Ako marokanska reprezentacija u svom prvom polufinalu SP-a u historiji treba dodatnu inspiraciju protiv Francuske, treba samo pogledati unatrag u prošlost.

Francuska je 1912. godine potpisala Ugovor iz Fesa s marokanskim sultanom Abdulom Hafizom, čime je Maroko službeno postao francuski protektorat te je naredne godine provela uspostavljajući koloniju na tom području.

Tokom Prvog svjetskog rata Francuska je regrutirala oko 40.000 marokanskih vojnika da se bore u njenoj kolonijalnoj vojsci.

No, antikolonijalni otpor prema Francuskoj rastao je i dobio je novi značaj tokom Drugog svjetskog rata, razdoblja u kojem su mnoge bivše evropske kolonije došle do nezavisnosti.

Statua Huberta Lyauteyja, koji je služio u Maroku, vandalizirana je u junu 2020. u Parizu (AP)

Godine 1944. novoformirana stranka Istiqlal izdala je Proklamaciju o nezavisnosti Maroka.

Osam godina poslije antikolonijalni ustanak u Casablanci nasilno je ugušen od francuskih vlasti, koje su naknadno zabranile marokansku komunističku i Istiqlal stranku i protjerale sultana Mohameda V na Madagaskar.

Ovaj potez dodatno je ojačao otpor kolonijalnoj vladavini i, na kraju, Francuska je dopustila Mohamedu V da se vrati u Maroko.

Sultan je proglasio nezavisnost 18. novembra 1955. godine, a francuski protektorat završio je u martu 1956. godine.

Primarni strani ulagač i trgovinski partner

Nakon što je Maroko dobio nezavisnost, uspostavljena je politika udaljavanja zemlje od francuskog utjecaja, dok je s njom zadržala zadržala dobre odnose, kao vitalnim diplomatskim i ekonomskim partnerom.

Godine 1973. kralj Hassan II proveo je niz ekonomskih reformi u privatnom sektoru, kojima je više od 50 posto preduzeća u stranom vlasništvu, od kojih je većina bila u francuskom, prešlo u marokansko vlasništvo.

Tokom 1980-ih godina kralj je proveo politiku arabizacije školskog sistema, prebacivši jezik koji se koristi tokom nastave sa francuskog na arapski.

Trideset godina kasnije politika je promijenila matematiku, prirodne nauke i fiziku.

Francuska je ostala primarni strani ulagač i trgovinski partner Maroka i nakon toga je uložila napore da zadrži prijateljske odnose s bivšom kolonijom.

To je uključivalo nekoliko diplomatskih sastanaka visokog profila, uključujući posjetu tadašnjeg francuskog predsjednika Nicholasa Sarkozyja Maroku 2007. godine, kako bi nadgledao početak izgradnje Al Boraqa, željeznice velikih brzina, koju je Francuska finansirala sa 51 posto.

Marokanski kralj Mohammed VI sa nekadašnjim francuskim predsjednikom Nicolasom Sarkozyjem u Maroku 2007. godine (Reuters)

Dva mjeseca kasnije dvije zemlje igrale su jedna protiv druge u međunarodnoj prijateljskoj utakmici u Francuskoj, a utakmica je završila neriješeno 2:2.

No, složeni odnosi rijetko idu ravnim putem.

Godine 2014. Maroko je obustavio pravosudnu saradnju s Francuskom nakon što su vlasti u Parizu pokušale ispitati Abdellatifa Hammouchija, šefa marokanske obavještajne službe, zbog navoda o mučenju.

Macron je podržao plan o autonomiji Zapadne Sahare

Diplomatske tenzije su se spustile godinu kasnije i zemlje su nastavile saradnju.

Godine 2018. kralj Mohammed VI i Macron ukrcali su se na novi brzi voz, na njegovom inauguracijskom putovanju od Tangiera do glavnog grada Rabata.

Na mnoge načine čini se da su odnosi u uzlaznoj putanji.

Ranije ove godine Macron je podržao plan Maroka o autonomiji Zapadne Sahare pod njegovom vlašću.

Pokret predvođen Frontom Polisario iz Zapadne Sahare dugo traži nezavisnost od Maroka.

Macronov potez uslijedio je nakon što je bivši američki predsjednik Donald Trump priznao suverenitet Maroka nad spornim teritorijem u decembru 2020. godine, što se nije promijenilo ni pod administracijom aktuelnog predsjednika Joea Bidena.

No, problemi ostaju.

U septembru 2021. godine odnosi između dvije zemlje pretrpjeli su udarac nakon što je Francuska najavila da će smanjiti broj viza izdatih marokanskim i alžirskim državljanima za 50 posto, a za Tunižane za dvije trećine.

Francuska vlada je rekla da je to odgovor za sjevernoafričke zemlje koje su odbile prihvatiti natrag tražitelje azila koje su vratile francuske vlasti.

Neće biti laka utakmica ni za jednu stranu

Ministar vanjskih poslova Maroka Nasser Bourita opisao je ovaj potez kao “neopravdan”.

Bourita je rekao da je izdao 400 konzularnih dokumenata Marokancima koji su bili protjerani iz Francuske, ali da su oni odbili obavezan test na COVID-19, potreban za ponovni ulazak u sjevernoafričku državu, što je, kako je rekao, “problem Francuske”.

Jasno je da obje nacije prepoznaju važnost svojih bilateralnih odnosa.

Macron bi trebao posjetiti Rabat u januaru 2023.

No, prvo će se nogometne reprezentacije dvije zemlje boriti u historijskom polufinalu Mundijala u Kataru.

Ako je historija ikakav vodič, neće biti laka utakmica ni za jednu stranu.

Izvor: Al Jazeera