Rastuća konsultantska industrija ne zaobilazi ni BiH

Uvođenje novog lica u tim, koji će tu biti privremeno i dok ne obavi posao, je istovremeno osvježenje i rasterećenje stalnim radnicima te će apsorbovati nova znanja, a ne brinuti o konkurenciji.

Procjenjuje se da u Bosni i Hercegovini trenutno radi 5.000 ljudi koji se bave konsultantskom djelatnošću (EPA)

Novi poslovni obrasci i metode poslovanja prelaze granice. U našem regionu nisu samo pokucali na vrata, nego žive sa nama. Kao i virusi, ne pitaju je li slobodno, da li je tržište spremno za njih i kako će biti prihvaćeni i protumačeni. O konsaltingu i uslugama poslovnog savjetovanja je riječ.

Prije 10 ili 15 godina počeo se bilježiti trend rasta lohn industrije u BiH. Danas je trend coaching, pa outsourcing u sektoru usluga i najprimjetniji su online poslovi kontakt-centara, informatičkih firmi i firmi koje su servis informatičkim firmama.

Naprimjer, unos podataka, korisnička podrška ili relativno jednostavni poslovi koji mogu da se rade online, a kao takvi su povoljni za tržište Evropske unije iz dva razloga: Zapadni Balkan je regija gdje EU zemlje mogu pronaći relativno jeftine radnike ili jeftinije u odnosu na njihove, ali i relativno ozbiljne uposlenike. U svemu tome visok je udio obuka, sistematizacija i priprema projekata koje rade subspecijalisti iz ove oblasti, po konsultantskim ugovorima.

Usluge savjetovanja

Velikim preduzećima, multinacionalnim kompanijama i onima koji godinama rade sa inostranstvom su konsultantske usluge davno sažvakana priča. Osnova zadaća im je pružanje savjeta i podrške preduzećima i organizacijama o pitanjima upravljanja, poput strateškog i organizacionog planiranja, finansijskog planiranja, te određivanja i praćenja budžeta. Određivanja ciljeva i politike marketinga i organizovanja marketinških kampanja, planiranja ljudskih resursa, politike i prakse upravljanja njima, određivanja toka proizvodnje, planiranja nadzora i upravljanja sistemima.

“Model outsourcinga u poslovanju koji je bio toliko nezamisliv prije desetak godina danas je sve više standard i sve manje novost u Bosni i Hercegovini. Subspecijalizacija u, recimo, uspostavi sistema odgovornosti, finansijskom planiranju, poslovnom planiranju ili procesu regrutacije i selekcije postaje atraktivna za tržište Bosne i Hercegovine i regiona. Na teren izlaze mahom mladi ljudi koji su se ovim temama bavili u posljednjih pet ili 10 godina. Iskustva starija od toga nisu previše aktuelna u 2022. godini”, kaže Damir Delić Đuljić, osnivač konsultantske firme koja je u posljednje tri godine radila sa više od 20 preduzeća u Bosni i Hercegovini.

Mala i srednja preduzeća su njihov osnovni cilj. Porodične firme i neminovna smjena generacija su bolni trenuci na Balkanu, koji su nerijetko završavali poslovnim ambisom. U procesu odmicanja od srčanog pristupa poslu, te profesionalizacije porodičnih preduzeća u procesu transformacije ne pomažu univerzitetski profesori. Teško će jedni za druge imati vremena i volje. Ne mogu ni strani konsultanti, jer ne poznaju specifičnosti. Mudri i najstariji članovi porodice ne shvataju tehnološke procese.

Brze i minimalne intervencije

“Konsultantske usluge su kratkoročne, one nemaju formu saradnje sa izvršnim direktorom, a nose benefite uređenja koje su prije 20 godina uglavnom iznosili generalni i izvršni direktori. Zahvaljujući kratkoročnosti, stavljaju akcent na značaj trenutka u donošenju odluka. Rade po principu bihevioralnosti u operativnim zahvatima – radimo minimalnu intervenciju, minimalnu anesteziju, praksu intenzivne njege i najboljih mogućih intervencija u vezi sa oporavkom. I zadovoljni smo – i mi i klijenti”, kaže Delić Đuljić.

Upravo napomena za kratkoročnost angažovanja ovakve vrste profesionalnog zanatlije je benefit preduzeća ili porodične firme koja ih angažuje. Ne zahtjeva stalno i dugogodišnje angažovanje radne snage. Ubrzava procese i poboljšava organizaciju posla, koja nakon izvjesnog vremena postane usvojena i obavlja se po automatizmu.

Afrim Hajdari je samostalni revizor i dugogodišnji uspješan poslovni čovjek sa više od 10 godina iskustva na rukovodećim pozicijama u malim i srednjim preduzećima. Kaže da je model konsultantskog angažmana neuporedivo kvalitetnije rješenje od tradicionalnog modela poslovanja, te da nosi višestruke benefite na firmu.

Vanjska saradnja

“Organizacija se mnogo lakše navikne na nekoga ko dolazi izvana, nego na nekoga ko se naknadno integriše na najviše rukovodeće pozicije. Moje je iskustvo da su za uspjeh neophodna tri uslova – da vlasnik/osnivač zna šta želi, da zna koristiti ili da je spreman naučiti koristiti model vanjske saradnje i da je spreman za promjene. Ako su ta tri uslova ispunjena – ishod naših projekata je u 95 posto slučajeva izuzetan”, naglašava Hajdari.

Uvođenje novog lica u tim, koji će tu biti privremeno i dok ne obavi posao, je istovremeno mentalno i osvježenje i rasterećenje stalnim radnicima. Apsorbovat će nova znanja, a ne brinuti o konkurenciji.

“Na terenu srećem uposlenike koji su zaista željni nekog novog pristupa, koji je oslobođen duhova prošlosti. Naši ljudi žele da vide semafor i da znaju šta ih čeka onda kada ispune tražene kriterije rasta. I upravo to radimo. Kreiramo transparentne, samosvjesne sisteme, sa organizacionom kulturom baziranom na industrijskim osnovama i stilu koji odgovara i vlasnicima i uposlenima”, kaže Hajdari, koji uspješno posluje sa nekoliko konsultantskih firmi u Bosni i Hercegovini.

Kriza ili strah od kriza kojih smo sve češće svjedoci, privrednicima traži antistresni program. Pronalaze ga u konsultantskim uslugama, jer se nadaju da stručnjaka za ekonomiju, pravo, sociologiju i ljudske resurse pronalaze u jednoj osobi. Prodaje se znanje ili priča o znanju?

“Benefiti su profesionalizacija organizacije, adekvatan sistem praćenja finansijskih i nefinansijskih parametara, jačanje povjerenja unutar organizacije, izgradnja sistema koji dugoročno štiti integritet i poslovanje organizacije. Smatram da organizacije trebaju integralnu pomoć, a ne recimo finansijski konsalting ili konsalting u ljudskim resursima, nego rješenje koje objedinjuje segmente finansija, poslovanja i organizacionih transformacija. U tom slučaju, vjerovatnoća uspješnosti projekta je mnogo veća”, smatra Muamer Hadžić, osnivač konsultantske firme.

Tržište još uvijek u nastajanju

Ako je sve ovako kako navode konsultanti, zašto modeli takvog poslovanja nisu prisutni u svim segmentima privrede? Odnosno, koliko su tržišta već osvojili?

„Tržište je još uvijek u nastajanju i niko, nikada i nigdje, ne dobije sve. Naš je problem u godinama iza nas. U ovisnosti o rješenjima iz regiona i tvrdoglavost, ali i to se mijenja. Sve se više diferencira bazen ljudi koji pokrivaju ove teme u Bosni i Hercegovini i regionu. Tržište bi u osnovnoj formi moglo biti pokriveno u narednih 3-5 godina. Trenutno je nezasićeno”, zaključuje Afrim Hajdari.

Ako na Balkanu ima slučajeva da se izlazi iz hladovine državne službe, onda je to uglavnom u slučaju otvaranja konsultantske djelatnosti. Po tome se najviše odmaklo u Hrvatskoj, gdje su brojni bivši ministri i menadžeri državnih preduzeća svoje pozicije mijenjale ovim poslom. Procjene o tačnom broju konsultanata su varljive, jer ima i neaktivnih i propalih konsultantskih biroa.

U Hrvatskoj se ovim poslom bavi ili se bavilo preko 80.000 subjekata u obrtu, pri čemu se više od 5.000 bavi upravljačkim djelatnostima, odnosno savjetovanjem u vezi s upravljanjem. I samo pitanje kategorizacije je vrlo široko. U Srbiji je slična situacija.

“Prilikom izlaska iz firmi ili organizacija, pojedinci često postaju pojedinačni konsultanti, dok dosta naših menadžement konsultanata dobija međunarodne projekte i njihov status, ali lokacija rada se menja. Tržište se inače sastoji se od pojedinačnih konsultanata i konsultantskih firmi, s tim što više ima pojedinačnih konsultanata. U registru-šifrarniku postoji konsultantska delatnost, ali mi procenjujemo da se od toga tri odsto bavi menadžment konsaltingom, odnosno poslovnim savetovanjem. Udruženje poslovnih konsultanata inače je punopravni član Međunarodnog veća menadžment konsultanata ICMCI“, navode iz Udruženja poslovnih konsultanata Srbije.

U Bosni i Hercegovini sagovornici procjenjuju da se trenutno oko 5.000 ljudi bavi ovom djelatnošću i udružuju se u Rotary Club, te udruženja poput HRM i MBA.

Profesija kao i ostale narastajuće, koja se želi nametnuti tržištu kao nezaobilazna u svim privrednim oblastima, ima i svoje negativne strane i riziko-faktore, prije svega po ljude koje rade u toj, po mnogima već industriji. Industriji koja se pozicionira kao konkurentska mnogima, ali rijetke profesije je do sada ugasila. Široko postavljeno i fleksibilno zanimanje spremno da sutra promjeni i zamjeni samog sebe.

Izvor: Al Jazeera