Srbija: Teško do nadoknade za žrtve nasilja

Naplata nematerijalne štete za žrtve nasilja u Srbiji je gotovo nemoguća. Evropska konvencija o nadoknadi za žrtve krivičnih djela potpisana je 2010. godine. Do danas nije usvojena u Skupštini Srbije. Država i pravosuđe za sada ne pokazuju dovoljno zanimanja kako bi se taj problem što prije riješio.

Zlata Veličković suprugovo zlostavljanje trpjela je gotovo dvije decenije. Devet mjeseci nalazi se u sigurnoj kući u Beogradu. Na nadoknadu nematerijalne štete čeka četiri godine. Kako kaže, razlog je spor rad pravosuđa.

“Samo da se razvedem od njega, da sam slobodna, to je meni najvažnije, da me više ne maltretira, a nadoknadu materijalne štete on nema odakle da dâ”, kaže Zlata.

Nasilje nad ženama u porastu

Nasilje nad ženama i djecom u Srbiji je u porastu, a zbog dugogodišnjih sudskih sporova, mnoge žene, kako kažu u Autonomnom ženskom centru, iz straha odustaju od parničnih procesa.

“Pitanje je da li su one ikada uspele da naplate, zato što ako činilac nije zaposlen i ako prebaci imovinu, u međuvremenu, na nekog drugog ili nema imovine, ne možete da naplatite. Onda vi, u stvari, imate jednu presudu koja je prazno slovo na papiru i onda žrtve neće naplatiti”, objašnjava Vanja Macanović, advokatica Autonomnog ženskog centra.

Ključni problem je što Skupština Srbije nije izglasala Evropsku konvenciju o nadoknadi štete, koja je potpisana prije nekoliko godina. Konvencija propisuje da ukoliko počinioci nemaju sredstava za isplatu tu odgovornost umjesto njih preuzima država.

“Ako državna kasa bude znala da će, ako ne uspe da evidentira imovinu kriminalca, onda iz državne kase morati da bude plaćena naknada štete. Mislim da bi to imalo, i sa te strane, pozitivan efekat, što bi država i sudovi u izvršnom postupku postali mnogo zainteresovaniji da se od kriminala zaista i naplati ono što su svojim kriminalnim delom zgrešili”, kaže zaštitnik građana Saša Janković.

Nejasno definiran termin žrtve

Nasilje u porodici spada pod krivično djelo. Međutim, imovinsko-pravni odnosi dvije strane u ovim postupcima često koče brzinu donošenja presude u krivici, izvještava iz Beograda reporter Al Jazere Đorđe Kostić.

Zbog toga je sudu dozvoljeno da se nasilje rješava parnično. U Apelacionom sudu kažu da to nije jedini problem.

“Mislim da je glavni problem što mi u zakonu nemamo jasno definisan termin žrtve. Naš krivični zakonik prepoznaje termin oštećeni, što je skroz drugačije od termina žrtve. Oštećeni je lice koje je zapravo lično ili imovinsko-pravno povređeno izvršenjem krivičnog dela, a žrtva je neko ko trpi fizičku i psihološku torturu, zapravo čija su bitna ili osnovna prava i slobode povređena izvršenjem krivičnog dela”, objašnjava Gordana Jekić-Bradajić iz Apelacionog suda.

Od zemalja u regiji jedino je Hrvatska donijela poseban zakon koji se tiče nadoknade nematerijalne štete. Ta članica Evropske unije je i u postojeće zakone unijela izmjene, odvajajući termine oštećeni od žrtve.

Izvor: Al Jazeera