Sputane slobode medija u Srbiji

U izvještaju Evropske komisije o napretku Srbije ka članstvu u Evropskoj uniji izražava se zabrinutost kada je riječ o slobodi izražavanja i pritiscima na medije na internetu.

Izvještaj dolazi samo nekoliko dana nakon izbacivanja iz programske šeme političkih emisija ”Utisak nedelje” na beogradskoj televiziji B92 i emisiji “Sarapin problem” na beogradskom Studiju B.

Internetska stranica Peščanik pretrpjela je dva velika napada tokom ljeta, kada je njen sajt bio oboren. Uslijedilo je to poslije objavljivanja teksta o falsificiranoj diplomi ministra policije Srbije.

U Peščaniku sumnjaju da je obaranje stranice, također, bilo dio cenzure.

“Ono što nas brine je da smo se mi, kao regularni građani, odazvali pozivu policije, odneli podatke koje imamo i od tada od njih nismo dobili ni pismo ni razglednicu. Dakle, nemamo nikakve informacije o tome šta se događalo”, kaže Svetlana Lukić iz Peščanika.

“A oni su, da vas podsetim, pokrenuli i Interpol i Europol i NASA-u su pokrenuli, navodno da bi saznali odakle su ti napadi stizali”, dodala je.

Čuvari javnog interesa

Tokom devedesetih godina prošlog stoljeća postojali su državni mediji, ali i nekoliko nezavisnih, kritički orijentiranih prema tadašnjem predsjedniku Slobodanu Miloševiću, kaže Svetlana Lukić. Smatra da je situacija sada gora, jer nezavisni mediji ne postoje.

Profesor sa Fakulteta političkih nauka u Beogradu Rade Veljanovski smatra da sada, na prvi pogled, situacija nije takva.

“Nema te vrste tako strašnog i rigidnog pritiska, sudskih procesa, ostajanja bez posla… Ali to uopšte ne znači da mi imamo slobodnu situaciju, u kojoj novinari na dobar, profesionalan i etički način rade svoj posao. Pogotovo ne mogu da budu čuvari javnog interesa prema vlasti kao takvoj”, ističe on.

Čuvanje javnog interesa nije moguće, kažu u beogradskom sedmičnom listu Novi magazin. Ne samo zbog straha, već i zbog ekonomskog pritiska te sprege tajkuna kao vlasnika medija, s jedne i političara s druge strane.

“Ja znam da ljudi ne vole da govore o tome, međutim, veoma jača samocenzura. Ako čovek odlučuje da li će imati da plati stan ili će napisati jednu rečenicu koja će odjeknuti jedan dan ili tekst, emisiju, onda sve češće bira ono prvo, da dobije platu”, rekla je Jelka Jovanović iz Novog magazina.

Peticije i protesti

Nezavisno udruženje novinara Srbije organiziralo je potpisivanje Proglasa o medijskim slobodama, koji zagovara pluralizam mišljenja, javlja iz Beograda reporter Al Jazeere Dušan Hadži Nikolić.

“Proglas je za samo dva dana potpisalo više od 1.000 ljudi, a cilj je da Vlada organizuje javnu raspravu na temu medijskih sloboda”, dodao je.

Pisanje peticija i povremeni protesti novinara jedan su od načina da se situacija promijeni, kaže Jelka Jovanović, ali kada se sve poluge vlasti nalaze u jednim rukama do promjena se teško dolazi.

“Činjenica je da je nemoguće u takvom rasporedu odoleti pritiscima, jedina mogućnost je zatvaranje medija”, smatra ona.

Premijer Srbije Aleksandar Vučić je najavio da će, na osnovu izvještaja EK-a i izražene zabrinutosti za slobodu medija, sve odgovorne za pritiske pokušati pronaći i procesuirati.

Izvor: Al Jazeera