Plan za Kosovo: Nezavisnost bez suverenosti

Miroljubiva koegzistencija različitih pogleda na status Kosova uz prihvatanje potrebe da Beograd prizna pravo Prištini na nezavisnost u procesu donošenja političkih odluka, ali ne i suverenost i državnost, osnovne su ideje plana za rješavanje kosovskog problema koji je grupa građana predstavila predsjedniku Srbije i javnosti.

Plan, čiji je autor Marko Matić, urednik e-novina, predlaže i primjenu mehanizma paralelnih statusa za rješavanje manjinskih pitanja, kao i razmjenu kancelarija za saradnju, koje ne bi imale status diplomatskih misija.

Simbolično, u pet minuta do 12, neformalna grupa građana, u kojoj su, pored autora plana, glavni i odgovorni urednik e-novina Petar Luković i direktor tog medija Branislav Jelić, predstavila je predsjedniku Srbije i javnosti inicijativu za rješavanje kosovskog problema, kao “prijedlog praktične politike”.

Dokument pod nazivom Albansko-srpski odnosi: Osnove za novi početak uobličen je uz tehničku podršku Centra za mir i razvoj demokratije, a prema Matićevim riječima, predstavlja prvi do sada javno objavljeni cjeloviti plan za rješavanje kosovskog problema koji je formuliran u Srbiji.

‘Prijedlog pitanja’

“U trenutku kada u Srbiji funkcioniše samo jedna politička institucija, kada politički akteri pate od krize iedeja i deficita odgovornosti, kada se Srbija suočava sa ozbiljnim izazovima, od kojih su onaj u ekonomiji i u vezi sa Kosovom najveći, mi, kao samosvesni i odgovorni građani zainteresovani za stanje naših javnih poslova, odvažili smo se da predsedniku Republike i javnosti ponudimo rešenje sa jedinom namerom da pomognemo ovom društvu kako bi što pre otklonilo ključnu prepreku na putu ka članstvu u Evropskoj uniji (EU)”, rekao je Matić u izjavi za medije.

U “prijedlogu politike”, u okviru sedam preporuka, ponuđena su originalna rešenja, principi i mehanizmi, čija bi primjena otvorila novo poglavlje u odnosima dva naroda.

Dokument je, vodeći računa o parametrima koje je postavila međunarodna zajednica, ali i interesima dviju strana, ponudio odgovore na četiri ključne neuraligčne tačke srpsko-albanskih odnosa: pitanje pravnog okvira i definiranja statusa Kosova od strane Srbije; spora oko statusa Kosova; položaja etničkih manjina; mehanizma za izgradnju budućih odnosa saradnje.

Prema tom prijedlogu, po okončanju procesa redefiniranja nacionalnih interesa Srbije na Kosovu, unutrašnjim kosenzusom u Srbiji trebalo bi doći do formuliranja nove kosovske politike.

Različiti pogledi

Ona bi se zasnivala na jasnom razdvajanju nezavisnosti, kao karakteristike procesa odlučivanja, od suverenosti, kao opredjeljućeg atributa državnosti.

Kao odgovor na “jednostrano proglašenu nezavisnost”, Srbija bi trebala definirati svoje viđenje statusa Kosova u okviru formule “nezavisnost bez suverenosti”, što bi se moglo formulirati jednostranim proglašenjem statusa autonomije sui generis od strane Skupštine Srbije.

Spor oko statusa Kosova bio bi, prema planu, stavljen u karantin sporazumnim prihvatanjem principa miroljubive koegzistencije različitih pogleda na status Kosova, što bi dvjema stranama omogućilo da nastave normalizaciju svojih odnosa bez međusobnog formalnog priznavanja.

Plan iznosi i prijedlog za rješavanje statusa etničkih manjina kroz primjenu mehanizma paralelnih statusa koji bi se odnosili na položaj kososvskih Srba i Albanaca u Preševskoj dolini.

Autor smatra da bi primjena tog mehanizma, uz istovremeno odbacivanje ideja o podjeli Kosova i razmjeni teritorija po etničkom principu, omogućila umjerenost u zahtjevima dviju strana, uz istovremenu njihovu spremnost da izađu ususret legitimnim zahtjevima manjinskih zajednica.

‘Kazaljke otišle predaleko’

“Srbija mora jasno da definiše da li kao rešenje kosovskog pitanja vidi puko odsustvo sukoba, ili je potrebno da se obezbedi buduća saradnja dva naroda. U tom smislu razgraničenje i podizanje zidova između Srba i Albanaca nisu model koji je u skladu sa evropskim duhom 21. veka. Manjine sa obe strane demarkacione linije trebalo bi podsticati da opstanu dragoceni mostovi buduće saradnje, a ne faktori tenzija i budućih sukoba”, rekao je Matić.

U cilju izgradnje budućih odnosa, saradnje između dva susjedna naroda koji imaju ambiciju da jednog dana postanu dio EU, autor je predložio da Beograd i Priština, nakon postizanja cjelovitog rješenja, razmijene kancelarije za saradnju, koje ne bi imale status diplomatskih misija, ali bi u funkcionalnom smislu bile njihova adekvatna zamjena.

Podnosioci prijedloga su na kraju izrazili nadu da će predsjednik Srbije u najkraćem roku proučiti predložene ideje.

“Uprkos činjenici da smo plan predali u pet minuta do 12, postoji bojazan da su kazaljke za rešavanje kosovskog pitanja otišle daleko ispred toga”, zaključio je Matić.

Izvor: Agencije