Protestna nota Srbije zbog teksta Nikolaidisa

Sonja Biserko: Srbija pogromom samo nastavlja podrivanje Crne Gore (EPA)
Sonja Biserko: Srbija pogromom samo nastavlja podrivanje Crne Gore (EPA)

Vlada Srbije uputila je protestnu notu Ministarstvu vanjskih poslova i evropskih integracija (MVPEI) Crne Gore povodom nedavno objavljnog autorskog teksta savjetnika predsjednika crnogorskog Parlamenta, pisca Andreja Nikolaidisa, dok su u njegovu odbranu stali helsinški komiteti Crne Gore i Srbije.

Podrška PEN centara

Crnogorski PEN centar i Crnogorsko društvo nezavisnih književnika ocijenili su da se radi o nezapamćenom ataku na slobodu mišljenja i izražavanja kojim se nastoji izvršiti revizija historije.

“Jedna se paradržavna tvorevina, koja je nastala na etničkom čišćenju i lokalnom genocidu u Srebrenici, želi demokratski i politički legitimisati, a crnogorska nezavisnost prikazati kao proizvod kriminala i novog fašizma”, ocijenili su u tim udruženjima i pozvali državne organe da osiguraju bezbjednost Nikolaidisa, koja je “dramatično ugrožena”.

Na Nikolaidisov tekst reagirala je i predsjednica PEN centra Hrvatske Nadežda Čačinović, ocijenivši da se na složenu kolumnu odgovara prizemnim tumačenjem, prijetnjama i najavama sudskoga progona.

“Hrvatski centar PEN-a izražava zabrinutost reakcijama na kritički osvrt svojeg uvaženoga člana Nikolaidisa povodom proslave 20. obljetnice postojanja RS-a”, navodi se u saopćenju.

Iako to nije diplomatska praksa, srbijansko Ministarstvo spoljnih poslova (MSP) gotovo istovremeno je pozvalo crnogorskog ambasadora u Beogradu Igora Jovovića da dođe u sjedište Ministarstva, gdje su mu usmeno izrazili protest zbog Nikolaidisovih stavova.

Povodom obilježavanja 20. godišnjice Republike Srpske (RS), Nikolaidis je objavio autorski tekst u kome je zažalio zbog toga što Božidar Stanišljević nije upotrebio oružje pronađeno u Sportskoj hali “Borik” u Banjoj Luci.

Sbijansko Ministarstvo spoljnih poslova je pozvalo crnogorskog ambasadora u Beogradu Igora Jovovića da dođe u sjedište Ministarstva, gdje su mu usmeno izrazili protest zbog Nikolaidisovih stavova.

“Civilizacijski iskorak bio bi i da je Bole upotrebio dinamit i puške koje je sakrio u dvorani u kojoj su glavari, duhovnici i umjetnici proslavljali 20. godišnjicu postojanja RS-a. Da je Bole, recimo, nezadovoljni radnik, koji je shvatio da su nacionalni i vjerski antagonizmi samo maska pod kojom elita skriva temeljni antagonizam svakog društva, onaj klasni”, navodi se u Nikolaidisovom tekstu, objavljenom na internet stranici Analitika.

Zaštita digniteta

U protestnoj noti, koju je Ambasada Srbije uputila MVP-u Crne Gore Nikolaidisu se ne spočitava samo tekst objavljen na portalu Analitika i e-novinama, nego se navode citati čak i iz Nikolaidisovog romana “Mimezis”, objavljenog još 2003. godine, ali i dijelovi ranijih autorskih tekstova na portalu Analitika, iz podgoričkog dnevnog lista Pobjeda i bosanskog Žurnala info.

Ramiz Bašić

Ministarstvo je, kako je naveo, istovremeno iskazalo žaljenje zbog takvog nesporazuma i potrebu za njegovim prevazilaženjem u duhu razumijevanja i dobrosusjedske saradnje, potvrđujući još jednom da je Crna Gora do kraja privržena razvoju prijateljskih i dobrosusjedskih odnosa sa Srbijom, u duhu zajedničkih strateških evropskih ciljeva.

“Na to nas upućuje i međusobno, ne tako davno iskustvo, kada je Crna Gora, u dobroj vjeri i sa razumijevanjem, prihvatala pojašnjenja zvaničnog Beograda u slučajevima grubih i uvredljivih izjava o crnogorskoj naciji, Crnoj Gori i pojedinim njenim zvaničnicima, koji su dolazili iz nekih kabineta najviših zvaničnika Srbije, ali i akademskih, medijskih i drugih krugova”, rekao je Bašić.

Predsjednik crnogorskog Helsinškog komiteta Slobodan Franović ocijenio je za crnogorske medije da su optužbe na račun književnika i publiciste Nikolaidisa da je terorista apsurdne, smatrajući da je osuda njegovog teksta samo dio šire kampanje.

“Optužba za terorizam je, za mene, pokušaj izokretanja stvari, apsurdna je i, sama po sebi, ne zaslužuje komentar. Radi se o kampanji koja je dio šire politike negiranja realnosti, jasno utvrđene povijesne činjenice da je na području Srebrenice počinjen genocid, zločin nad zločinima, kako se kvalifikuje u međunarodnom pravu, kao i činjenice koje sve odgovoran za taj zločin. Te činjenice su, pored ostalog, utvrđene u presudi Međunarodnog suda pravde (ICJ) u predmetu Bosne i Hercegovine protiv Srbije”, navodi Franović.

Krupan napad

On ističe da su optužbe neutemeljene tim prije što književnici imaju pravo na slobodnije izražavanje, koje im, između ostalog, garantiraju standardi utvrđeni u institucijama Vijeća Evrope (VE).

“Riječ je o standardima koji se odnose na granice dopuštene kritike, kao i na granice kada su u pitanju razni oblici književnog izražavanja, kao što su satira, metafore, hiperbole, slikoviti govor, i to naročito u stvarima koje su od javnog interesa, kao što je to, nesumnjivo, ovdje slučaj”, smatra Franović.

“Po tim standardima takve forme uživaju znatno širu zaštitu od drugih vrsta govora. Pokušaj da se onemogući takva vrsta kritičkog govora u takvoj stvari je, po mom mišljenju, krupan napad na slobodu izražavanja.”

Književnici imaju pravo na slobodnije izražavanje, koje im, između ostalog, garantiraju standardi utvrđeni u institucijama Vijeća Evrope.

Sonja Biserko, predsjednica Helsinškog komiteta Srbije, iako Nikolaidisov jezik smatra oštrim, naglašava da je reakcija srbijanske strane sasvim očekivana, jer se “pogromom samo nastavlja podrivanje Crne Gore”.

“Čim neko u regionu izađe sa bilo kakvom reakcijom u odnosu na ponašanje Srbije, iz Beograda se odmah organizuje jedan takav pogrom. U ovoj situaciji je jedino sporno to što taj događaj u Banjoj Luci nije do kraja rasvetljen i što je formulacija u Nikolaidisovom tekstu možda bila preterana. Ali, kažem, treba imati u vidu regionalni kontekst i percepciju Srbije, zbog njenog stalnog podrivanja i Crne Gore, i Bosne i Hercegovine, i Kosova. Nikolaidis je, zapravo, reagovao iz te emocije”, kaže Sonja Biserko.

Izvor: Agencije


Povezane

Andrej Nikolaidis, savjetnik predsjednika Skupštine, kaže da je njegov tekst, u kojem navodi da bi aktiviranje eksploziva pronađenog na dan proslave 20 godina RS-a predstavljalo “poetsku pravdu”, zapravo osuda genocida u BiH.

15 Jan 2012
Više iz rubrike Balkan
POPULARNO