Oglasi

Hadžišabanovića vila - nacionalni spomenik u fazi raspadanja

Ne samo da vila gubi svoju ljepotu, nego napuštena i zapostavljena predstavlja pokazatelj nebrige nadležnih institucija prema kulturno–historijskom nasljeđu.
Do 1946. godine vila je bila u vlasništvu sarajevske trgovačke porodice HadžišabanovićVidak Klisara

Iako je možda nebitna na globalnom nivou, relativno siromašna i konfuzna, Bosna i Hercegovina sa pravom može biti ponosna na prelijepu arhitekturu, građevine nastale u raznim epohama, pod uticajima različitih kultura i stilova, od istoka do zapada, što daje poseban šarm prostoru.

Da je jedna građevina lijepa, nije ništa neobično, a činjenica da je pod zaštitom države, puno znači, kako za sam objekat, tako i za opštinu ili grad na čijem području se ista nalazi, kako u kulturnom, tako i u privrednom, turističkom smislu.

U naselju Gornje Pale, u neposrednoj blizini izvora rijeke Miljacke i ostataka čuvene pruge Užice – Sarajevo, nalazi se Hadžišabanovića vila. Izgrađena 1912. godine prema projektu Augusta Tobarya, svakako predstavlja remek djelo austrougarske arhitekture. U stilu austrijske vile, dvospratnica je zidana opekom, kao vila masivne gradnje, i omalterisana produžno-cementnim malterom.

Bitnije i vidljivije izmjene na vili izvedene su 1936. godine kada su uklonjeni drveni detalji sa fasade, pa su na vili istaknuta dva tornja, istočni, pokriven šatorastim četverostrešnim krovom, i zapadni pokriven osmostrešnim krovom sa salonit pločama. Iste godine dograđen je zapadni dio vile.

Do 1946. godine vila je bila u vlasništvu sarajevske trgovačke porodice Hadžišabanović, nakon čega je nacionalizovana od strane tadašnjeg režima. Osim bavljenja trgovinom, Hadžišabanovići su imali i mekteb.

Vrijeme prolazi, umjetnička djela ostaju

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika donijela je 2002. godine odluku kojom se Hadžišabanovića vila proglašava nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine, te se shodno tome na spomenik primjenjuju mjere zaštite i rehabilitacije utvrđene Zakonom o sprovođenju odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika ustanovljenim u skladu sa Aneksom 8. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini.

Vila je danas u vlasništvu opštine Pale, pa shodno tome, obaveza preduzimanja mjera zaštite objekta je na Vladi Republike Srpske.

Stanje u kome se danas nalazi vila nije ni približno dobrom, solidnom stanju. Usljed vremenskih nepogoda i velikih snjegova, objekt je pretrpio znatna oštećenja, koja su dovela i do rušenja jednog dijela vile. Ne samo da u estetskom smislu gubi svoju ljepotu, napuštena i zapostavljena predstavlja pokazatelj nebrige nadležnih institucija prema kulturno – istorijskom nasljeđu i dobrima od opšteg značaja.

Na putu od centra Pala prema vrelu Miljacke, nemoguće je ne vidjeti je iz neposredne blizine, a istovremeno ne osjetiti razočarenje u nemar i propuštanje prilika, da se jedan objekat vanvremenske ljepote vrati u pređašnje stanje.

Ušuškana u prelijepom ambijentu

Vila ušuškana u prelijepom ambijentu koji istovremeno predstavlja spoj civilizacije i očuvane prirode, te s obzirom na svoju reputaciju i činjenicu da je proglašena nacionalnim spomenikom, predstavlja savršeno mjesto za umjetničko stvaralaštvo, mjesto izvođenja djela klasične muzike, izložbi likovnih umjetnika, a prije svega izvanredan muzejski prostor, i kao takva nezaobilazno mjesto na turističkoj mapi kako opštine Pale, tako i Sarajeva uopšte.

Upravo kultura i umjetnička djela, a naročito djela arhitekture, jesu odličan predstavnik jedne opštine, grada, ali i države.

Nesumnjivo je da nova vremena donose i nove stilove gradnje, što je u potpunosti prihvatljivo, to su mahom luksuzni megalomanski oblakoderi i fensi vile, kao i da aktuelno potrošačko društvo baš i ne obraća previše pažnje na dobra od kulturno-istorijskog značaja.

A vrijeme prolazi, ali umjetničko stvaralaštvo ostaje, svojim postojanjem predstavlja nijemog svjedoka prošlosti i sadašnjosti, sa nadom da će buduće generacije moći uživati u doživljaju nečega što je lijepo i vrijedno, zaštićeno kako zakonom, tako i nepisanim pravilima, jer kao nečije djelo u koje je uložen veliki trud i rad, nesumnjivo zaslužuje brigu i pažnju nadležnih institucija.

Izvor: Al Jazeera

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove autora komentara, a ne stavove Al Jazeere Balkans. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja jer takvi komentari neće biti objavljeni. Al Jazeera Balkans zadržava pravo da određene komentare obriše bez najave i objašnjenja.